15/01/2026
1️⃣ „Bracia Grimm” funkcjonują często jako postać zbiorowa, nawet ich imiona nie są wszystkim znane.
2️⃣ Grimmowie zbierali „Märchen” (zdrobnienie od słowa Mär, oznaczającego opowieść prozą lub wierszem), które w konkretnym użyciu są odpowiednikiem polskich „baśni”, lecz termin ten obejmuje również szerszy wachlarz popularnych opowieści, w tym baśnie, bajki o zwierzętach i inne formy ludowych narracji.
3️⃣ Baśnią otwierającą wszystkie siedem kompletnych wydań „Baśni dla dzieci i dla domu” opublikowanych za życia braci Grimm jest „Żabi król” albo „Żelazny Henryk”, a ostatnią, z wyjątkiem legend dla dzieci, które pojawiają się osobno na końcu tomu, jest „Złoty klucz”.
4️⃣ Pisownia rodzinnego nazwiska (Grym) została ujednolicona do Grimm, co w języku niemieckim jako przymiotnik oznacza „gniewny”, a jakorzeczownik „gniew” lub „zaciekłość”.
5️⃣ Wokół braci Grimm krążył mit, według którego zbierali oni baśnie na wsi od chłopów. W rzeczywistości większość informatorów stanowiły wykształcone młode kobiety.
6️⃣ Disneizacja baśni rozpoczęła się w 1937 roku po premierze filmu „Królewna Śnieżka i siedmiu krasnoludków”. Czołówka filmu animowanego zapowiadała, że historia stanowi adaptację baśni braci Grimm. Od tamtej pory mocno skomercjalizowane filmy Disneya o księżniczkach stały się niemal synonimem gatunku baśniowego i przyczyniły się do przeniknięcia baśni do kultury popularnej, z różnymi ujęciami – od poważnych po parodie. Bezpośrednio lub pośrednio popularność „Baśni dla dzieci i dla domu” doprowadziła do tego, na co sami bracia Grimm patrzyli z niechęcią: radykalnych przekształceń artystycznych.
7️⃣ Popularność zbioru baśni braci Grimmw okresie nazistowskim doprowadziła później do tego, że alianckie siły okupacyjne po wojnie na pewien czas zakazały rozpowszechniania baśni, uznając, że przyczyniły się one do faszyzacji Niemiec. Kiedy duże wydanie ponownie pojawiło się nazachodnioniemieckich półkach księgarskich, baśnie takie jak „Żyd pośród cierni” były często pomijane.
💫 Za znanymi opowieściami o Kopciuszku, Czerwonym Kapturku czy Jasiu i Małgosi kryje się prawdziwe życie dwóch braci uwikłanych w biedę, politykę, choroby i burzliwą historię XIX-wiecznej Europy. Ann Schmiesing w fascynującej biografii pokazuje Jakuba i Wilhelma Grimmów nie tylko jako autorów baśni, ale przede wszystkim jako wybitnych uczonych, językoznawców i twórców nowoczesnego myślenia o folklorze.
💡To książka o pasji do słowa, o ratowaniu kultury przed zapomnieniem i o tym, jak „dawno, dawno temu” splata się z bardzo realną historią. Idealna dla tych, którzy chcą zajrzeć za kulisy baśniowego świata i odkryć, że prawda bywa równie wciągająca jak legenda!
Premiera 28 stycznia.
Przełożyła Anna Halbersztat.
