Delta News Agency

Delta News Agency DNA ဟာ ဧရာဝတီမြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသရဲ့ဆက်စပ်ဧရိယာတွေဖြစ်တဲ့ ရန်ကုန်၊ပဲခူး၊ဧရာဝတီရဲ့ ခေတ်ပြိုင်အခြေအနေတွေကို သတင်းစာပညာနဲ့ မှတ်တမ်းတင်နေတဲ့ သတင်းဌာနတခု ဖြစ်ပါတယ်။

07/09/2026

အေအေအဖွဲ့ဝင်တွေရဲ့ မုဒိမ်းကျင့်ခံရမှာနဲ့ ပေါ်တာဆွဲခံရမှာကြောက်တဲ့အတွက် အသက်မပြည့်သေးပဲ အိမ်ထောင်ပြု နေရတယ်ဆိုတဲ့ သတင်းမှား

Fact-check
MFCN/Akyab/ The Red Flag
7 Sep 2026
အခုရက်ပိုင်း စစ်ကောင်စီဝါဒဖြန့်ချန်နယ်တွေမှာ ဆယ်ကျော်သက် ရခိုင်မိန်းကလေးတွေဟာ အေအေအဖွဲ့ဝင်တွေရဲ့ မုဒိမ်းကျင့်ခံရမှာနဲ့ ပေါ်တာဆွဲခံရမှာ ကြောက်တဲ့အတွက် အသက်မပြည့်သေးပဲ အိမ်ထောင်ပြု နေရတယ်ဆိုပြီး ရေးသားထားတဲ့ ပို့စ်တွေဟာ ပျံံ့နှံံ့လျက်ရှိပါတယ်။

တယ်လီဂရန်မှာ စစ်ကောင်စီဝါဒဖြန့်ချန်နယ်တစ်ခုဖြစ်တဲ့ Ba Nyunt ချန်နယ်ကနေ “ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်းက ဆယ်ကျော်သက်မိန်းကလေးငယ်တွေဟာ အကြမ်းဖက် AA အဖွဲ့ရဲ့ မုဒိမ်းကျင့်ခံရမှာကိုကြောက်တဲ့အတွက် အသက်ငယ်ငယ်နှင့်ပင် အိမ်ထောင်ပြုနေကြရပြီဆိုပဲ... ပြီးတော့ AA အကြမ်းဖွဲ့ဟာ အသက်မပြည့်သေးတဲ့ ရခိုင်အမျိုးသမီးငယ်တွေကို အတင်းအဓမ္မ ပေါ်တာဆွဲဖမ်းဆီးနေတာကြောင့် စစ်မှုထမ်းရှောင်လွှဲဖို့ အသက်မပြည်သေးဘဲ ကလေးယူနေကြရတာတဲ့... ဒါတွေဟာ AA အကြမ်းဖက်အဖွဲ့က ရခိုင်လူငယ်တွေရဲ့ အနာဂတ်ကို ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိနဲ့ ရိုက်ချိုးဖျက်စီးနေတာပဲဖြစ်ပါတယ်…” (မူရင်းအရေးအသား) ဆိုပြီး ရေးသားဖြန့်ဝေထားပါတယ်။

သတင်းမှား - https://archive.is/GTuvp

ဒီပို့စ်ကို MFCN အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်တဲ့ Akyab Post ကနေ ဝင်ရောက်စစ်ဆေးထားတဲ့ စက်တင်ဘာလ ၅ ရက်နေ့ထိ ဝင်ရောက်ဖတ်ရှုသူ ၃၃၀၀ ကျော်၊ reaction ပေးသူ ၉၀ ထိရှိပြီးတော့ ဆက်လက်ပြီးတော့ ပျံ့နှံ့လျက်ရှိပါတယ်။

စစ်ကောင်စီဝါဒဖြန့်ချန်နယ်တွေမှာ ပျံ့နှံ့နေတဲ့ ပို့စ်ကို Akyab Post ဖက်မှနေ စစ်ဆေးကြည့်လိုက်တဲ့အခါမှာ လက်ရှိရခိုင်မှာ ဖြစ်နေတဲ့ မုဒိမ်းမှုတွေနဲ့ ဆက်စပ်ပြီးတော့ သတင်းတုသတင်းမှားဖြန့်ခဲ့တာကို တွေ့ရပါတယ်။

သတင်းစိစစ်ချက်

စစ်ကောင်စီဝါဒဖြန့်ချန်နယ်တွေမှာ ပျံ့နှံ့နေတဲ့ အကြောင်းအရာနဲ့ ပတ်သက်လို့ google advanced search tools ကို သုံးပြီးတော့ စစ်ဆေးခဲ့ပါတယ်။

Google မှာ Keywords နဲ့ ရိုက်ပြီး ရှာကြည့်လိုက်တဲ့အခါမှာ ရခိုင်ဒေသတွင်းမှာ မုဒိမ်းမှုများ တိုးလာတယ်ဆိုတဲ့ သတင်းကိုတွေ့ရပါတယ်။

DVB သတင်းဌာနရဲ့ စက်တင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့ သတင်းမှာ “ကျောက်တော်၌ သက်ငယ်မုဒိမ်းမှုနှင့် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကျူးလွန်သူကို ပုဒ်မ ၂ ခုဖြင့် တရားစွဲ” ဆိုပြီး ရေးသားဖော်ပြထားပါတယ်။

DVB သတင်းဌာနရဲ့ ရေးသားချက်မှာ “ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ကျောက်တော်မြို့နယ်မှာ အသက် ၁၄ နှစ်အရွယ် မိန်းကလေးတယောက်နဲ့ အသက် ၈ နှစ်အရွယ် ညီမတို့အပေါ် သက်ငယ်မုဒိမ်းမှုနဲ့ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ မဖွယ်မရာ ခိုင်းစေမှုတွေ ကျူးလွန်ခဲ့တယ်ဆိုတဲ့ စွပ်စွဲချက်နဲ့ အမျိုးသားတယောက်ကို ဒီလပ်တပ်ဖွဲ့က မြောက်ဦးခရိုင် တရားရုံးမှာ ရာဇသတ်ကြီး ပုဒ်မ ၂ ခုနဲ့ တရားစွဲဆိုလိုက်တယ်” ​လို့ ရေးသားဖော်ပြထားပါတယ်။​

DVB - https://burmese.dvb.no/post/147853

ဒါ့အပြင် Mizzima သတင်းဌာနမှနေလည်း ဩဂုတ်လ ၇ ရက်နေ့မှာလည်း “ပုဏ္ဏားကျွန်း မုဒိမ်းကျင့်လူသတ်မှု တရားခံ ၃ ဦးကို သေဒဏ်နှင့် ထောင်ဒဏ် ၂၀ နှစ်စီ ချမှတ်” ဆိုတဲ့ သတင်းကို တွေ့ရပါတယ်။

Mizzima သတင်းဌာနရဲ့ ရေးသားချက်မှာ “ရခိုင်ပြည်၊ ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်တွင် အမျိုးသမီးတဦးကို မုဒိမ်းကျင့်လူသတ်ခဲ့သည့်အမှုမှ တရားခံ သုံးဦးကို စစ်တွေခရိုင်တရားရုံးက ဩဂုတ်လ ၅ ရက်တွင် သေဒဏ်နှင့် ထောင်ဒဏ် နှစ် ၂၀ စီ ချမှတ်” ဆိုပြီး ဖော်ပြထားပါတယ်။​

Mizzima - https://www.facebook.com/share/p/18FmXBrkGB/

ရခိုင်ဒေသတွင်းသတင်းမီဒီယာတစ်ခုဖြစ်တဲ့ DMG ကနေ ရခိုင်မှာ မုဒိမ်းမှုများတိုးလာတာနဲ့ ပတ်သက်လို့ အာရက္ခတပ်တော် အေအေဖက်မှနေ ဥပဒေအရ အရေးယူမှုများရှိသော်လည်း ULA ရဲ့တရားရေးဟာ အားနည်းချက်ရှိနေတာကြောင့် ပြည်သူတွေဖက်ကနေ မေးခွန်းထုတ်မှုတွေ ပွင့်လင်းမြင်သာမှုရှိဖို့ တောင်းဆိုမှုတွေ ရှိနေတာကို တွေ့ရပါတယ်။​

DMG - https://www.dmgburmese.com/%E1%80%9E%E1%80%90%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8/auiow.html

DVB သတင်းဌာနမှာလည်း ရခိုင်မှာ သက်ငယ်မုဒိမ်းမှုတွအပေါ်မှာ အေအေဖက်မှနေ ထိရောက်စွာ အရေးယူဖို့ ပြည်သူတွေဖက်မှနေ တောင်းဆိုမှုတွေ ရှိတယ်လို့ ရေးသားဖော်ပြထားပါတယ်။

DVB - https://burmese.dvb.no/post/226753

စစ်ကောင်စီဝါဒဖြန့်ချန်နယ်တွေမှာ တင်ထားတဲ့ ပို့စ်မှာပါရှိတဲ့ BNA သတင်းဌာနရဲ့ ရေးသားချက်မှာလည်း “ရခိုင်ဒေသတွင်း မုဒိမ်းမှုတွေ တိုးလာတာကြောင့် မိန်းကလေးတွေဟာ ကြောက်လန့်ထိတ်လန့်မှုတွေနဲ့ ရင်ဆိုင်နေရတယ်ဆိုပြီးရေးသားထားတာကို တွေ့ရပါတယ်။

BNA - https://www.facebook.com/share/p/1BE84TVgHv/

လက်ရှိမှာ ရခိုင်ဒေသတွင်းမှာ မုဒိမ်းမှုများတိုးလာတာကို တွေ့ရပြီးတော့ အေအေဖက်ကလည်း တရားဥပဒေအရ ကိုင်တွယ်မှုတွေရှိပေမဲ့လည်း အားနည်းချက်တွေ ရှိနေတာကြောင့် ပြည်သူတွေဖက်မှနေ ဝေဖန်မှုတွေ၊ မေးခွန်းထုတ်မှုတွေ ရှိနေတာကို တွေ့ရပါတယ်။

သုံးသပ်ချက်

စစ်ကောင်စီဝါဒဖြန့် မီဒီယာတွေမှာ ပျံ့နှံ့လျက်ရှိတဲ့ အကြောင်းအရာကို အထက်မှာဖော်ပြခဲ့တဲ့အတိုင်း ဒေသတွင်းသတင်းဌာနတွေရဲ့ ရေးသားဖော်ပြချက်တွေ၊ ပြည်တွင်းသတင်းဌာနတွေရဲ့ ရေးသားဖော်ပြချက်တွေနဲ့ တိုက်ဆိုင်စစ်ဆေးကြည့်တဲ့အခါ လက်ရှိ ရခိုင်ဒေသတွင်းမှာ မုဒိမ်းမှုများ တိုးလာတာတွေ့ရပေမဲ့ အေအေတပ်သားတွေဖက်မှနေ မိန်းကလေးတွေဖမ်းဆီးပြီး အတင်းအားဓမ္မပြုကျင့်နေတယ် ဖမ်းဆီးမှုတွေပြုလုပ်နေတာကြောင့် ရခိုင်မိန်းကလေးတွေ အသက်မပြည့်သေးဘဲ အိမ်ထောင်ပြုနေရတယ်ဆိုတဲ့ အကြောင်းအရာကို မတွေ့ရှိိရပါဘူး။

စစ်ကောင်စီဝါဒဖြန့် ချန်နယ်တွေဟာ ရခိုင်ဒေသတွင်းမှာ မုဒိမ််းမှုတွေတိုးလာတာတယ်ဆိုတဲ့ သတင်းတွေအပေါ် အခြေခံပြီး လိုရာရေးသားကာ သတင်းတုသတင်းမှားဖြန့်ခဲ့ကြတာကို တွေ့ရပါတယ်။

ယခင်ကလည်း စစ်ကောင်စီဝါဒဖြန့်ချန်နယ်တွေကနေ ရခိုင်ဒေသတွင်း မုဒိမ်းမှုတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အေအေတပ်ဖွဲ့ဝင်တွေကနေ မုဒိမ်းကျူးလွန်တယ်ဆိုပြီး ရေးသားထားတဲ့ ပို့စ်တွေကို Akyab Post ဖက်မှနေ သတင်းမှားဖြစ်ကြောင်း စစ်ဆေးနိုင်ခဲ့ပါတယ်။​
https://www.facebook.com/watch/?v=703275455931798

စစ်ကောင်စီဝါဒဖြန့်ချန်နယ်တွေကနေ ဖော်ပြထားတဲ့ ပို့စ်တွေဟာစစ်ရေးအရ လက်လွှတ်ဆုံးရှံးခဲ့တဲ့ ဒေသတွေကို သတင်းတုသတင်းမှားအပါအဝင် အမုန်းစကားဖြန့်ဝေတာတွေကို အဓိကလုပ်ဆောင်နေပြီးတော့ ပဋိပက္ခဖြစ်စေတဲ့ အကြောင်းအရာတွေကို ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိနဲ့ ဆိုရှယ်မီဒီယာပေါ်မှနေ ဖြန့်ဝေလျက်ရှိပါတယ်။

ပြည်သူတွေအနေနဲ့လည်း ဆိုရှယ်မီဒီယာမှာ ပျံ့နှံ့နေတဲ့ ပို့်စ်မှန်သမျှကို အလွယ်တကူ မယုံကြည်ကြပဲ သတင်းလုပ်ငန်စဉ်အတိုင်းလုပ်နေသည့် သတင်းဌာနများ၏ သတင်းများ၊ သက်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများ၏ ထုတ်ပြန်ကြေညာချက်များကို ဖတ်ရှူဖို့ တိုက်တွန်းအကြံပြုလိုက်ပါတယ်။

လက်ရှိရခိုင်ဒေသတွင်းမှာ ဖုန်း၊ အင်တာနက်လိုင်းအခက်အခဲတွေကြောင့် သတင်းအချက်အလက်စီးဆင်းမှုမှာ နှေးကွေးလျက်ရှိပြီးတော့၊ ရရှိထားတဲ့ သတင်းအချက်အလက်တွေကိုလည်း သေချာစီစစ်ပြီးမှ လက်ခံကြဖို့ တိုက်တွန်းလိုပါတယ်။

စာဖတ်သူတွေအနေနဲ့သတင်းတု/သတင်းမှားဖြစ်တယ်လို့ သံသယရှိရင်ပဲဖြစ်ဖြစ်၊ မှန်ကန်တဲ့သတင်း ဟုတ်၊ မဟုတ်အတည်ပြု မေးမြန်းလိုရင်ပဲဖြစ်ဖြစ်၊ Fact Checking ပြုလုပ်ပေးတဲ့ သတင်းဌာန/အဖွဲ့အစည်း တွေရဲ့ Chat Box ကနေ သွားရောက်မေးမြန်းကြဖို့ တိုက်တွန်းလိုပါတယ်။

Myanmar Fact-checking Network အဖွဲ့ဝင်တွေ အချက်အလက်စစ်ဆေးထားတဲ့ သတင်းတွေကို ဒီနေရာမှာ ဝင်ရောက်ဖတ်ရှုနိုင်ပါတယ်။

Web - https://myanmarfactcheckingnetwork.org/

Fb - https://www.facebook.com/myanmarfactcheckingnetwork

Post

“ရေမရှိတော့တာတောင် မီးက ပြန်မပေးသေးဘူး။ ဒီလောက်ကြီးကျတော့ လွန်လွန်းတယ်။ မီးရုံး ဖုန်းဆက်တော့လည်း ဖုန်းမကိုင်ဘူး"၇၊စက်တင်...
07/09/2026

“ရေမရှိတော့တာတောင် မီးက ပြန်မပေးသေးဘူး။ ဒီလောက်ကြီးကျတော့ လွန်လွန်းတယ်။ မီးရုံး ဖုန်းဆက်တော့လည်း ဖုန်းမကိုင်ဘူး"

၇၊စက်တင်ဘာ

မြစ်ရေတက်ပြီး လူနေရပ်ကွက်တွေထဲ ရေကြီး၊ရေလျှံတာကို အကြောင်းပြပြီး လျှပ်စစ်မီး ဖြတ်တောက်ထားတဲ့ ရပ်ကွက်အများစုမှာ ရေပြန်ကျသွားချိန် အထိ မီးမရလို့ အဆင်မပြေဖြစ်နေရပါတယ်။

ပဲခူးမြို့မှာ စက်တင်ဘာ ၁ ရက်ကစပြီး မြစ်ရေတက်တာကနေ ရေကြီး၊ရေလျှံ ဖြစ်ခဲ့ချိန်ကစလို့ ရေဘေးကြုံရတဲ့ ရပ်ကွက်တွေ တင်မကပဲ ရေဝင်ရောက်တာ မရှိတဲ့ နေရာတချို့ပါ လျှပ်စစ်မီး ဖြတ်ခံထားရတာလို့ ဆိုပါတယ်။

“ရေစပ်စပ် တုန်းကတောင် မီးပေးသေးတာ။ အခု ဒီဖက်မှာ ရေမတင်ပဲနဲ့ကို မီးဖြတ်ထားတာ။ ရက်ကြာလာတော့ အတော် ဒုက္ခရောက်နေကြပြီ " လို့ ဇိုင်းတောင်ရပ်ကွက်မှာ နေသူတဦးက ပြောပါတယ်။

ရေကြီးတာ ကြုံရတဲ့ ရပ်ကွက်တွေမှာ စက်တင်ဘာ ၆ ရက်လောက်မှာတင် ရေမရှိအောင် ကျသွားခဲ့ပေမယ့် စက်တင်ဘာ ၇ ရက် နေ့လယ်ပိုင်းအထိ မီးပြန်မရသေးတာလို့ ကိုယ်တိုင်ကြုံရသူတွေက ဆိုပါတယ်။

“ရေမရှိတော့တာတောင် မီးက ပြန်မပေးသေးဘူး။ ဒီလောက်ကြီးကျတော့ လွန်လွန်းတယ်။ မီးရုံး ဖုန်းဆက်တော့လည်း ဖုန်းမကိုင်ဘူး" လို့ ရွာသစ်ရပ်ကွက်မှာ နေသူတဦးက ပြောပါတယ်။

စက်တင်ဘာလ အစောပိုင်းရက်တွေက ပဲခူးမြို့ရဲ့ စိုးရိမ်ရေမှတ် ၈၈၀စင်တီမီတာကို ကျော်ပြီး ၉၀၀ စင်တီမီတာ အထက် ရောက်ရှိခဲ့ပေမယ့် စက်တင်ဘာ ၇ ရက် တိုင်းတာချက်တွေအရ ၈၆၉ စင်တီမီတာ ရှိကာ စိုးရိမ်ရေမှတ်အောက် ပြန်ရောက်သွားခဲ့တာ တွေ့ရပါတယ်။

ရေကြီးမှု ဖြစ်ခဲ့တဲ့ နေ့တွေမှာ ရေနစ်မြုပ်ခံရတဲ့ စာသင်ကျောင်းတချို့ ပိတ်ထားခဲ့ရပြီး အခု ရေပြန်ကျသွားလို့ တင်ကျန်ခဲ့တဲ့ နှုံးနဲ့ အညစ်အကြေးတွေကို သန့်ရှင်းရေး ပြန်လုပ်ကာ ကျောင်းတွေ ပြန်ဖွင့်သွားဖို့ ရှိတယ်လို့ မြို့ခံတွေဆီက သိရပါတယ်။

#ပဲခူး #မြစ်ရေ #လျှပ်စစ်မီး

#ရန်ကုန် #ပဲခူး #ဧရာဝတီ #မြစ်ဝကျွန်းပေါ်

ကျန်းမာရေးကျွမ်းကျင်သူတွေကတော့ သွေးလွန်တုပ်ကွေး လူနာအများဆုံး စံချိန်တင်ခဲ့တဲ့ ဩဂုတ်လထက် စက်တင်ဘာလက ပိုပြီး အခြေအနေ ဆိုး...
07/09/2026

ကျန်းမာရေးကျွမ်းကျင်သူတွေကတော့ သွေးလွန်တုပ်ကွေး လူနာအများဆုံး စံချိန်တင်ခဲ့တဲ့ ဩဂုတ်လထက် စက်တင်ဘာလက ပိုပြီး အခြေအနေ ဆိုးရွားလာနိုင်တယ်လို့ သတိပေးထားပါတယ်။

၇ ၊ စက်တင်ဘာ

ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်မှာ အခုနှစ်အတွင်း သွေးလွန်တုပ်ကွေးကြောင့် ဆေးရုံတက်ရသူ ၄၂,၅၉၀ ဦးနဲ့ သေဆုံးသူ ၁၁၇ ဦး ထိ ရှိလာပါပြီ။

စက်တင်ဘာလထဲမှာ ကူးစက်မှု ရုတ်တရက် မြင့်တက်လာတာကြောင့် လာမယ့်သီတင်းပတ်တွေမှာ ခြင်ကတဆင့်ကူးစက်တဲ့ ဒီရောဂါ ပိုဆိုးလာမှာကိုလည်း စိုးရိမ်နေကြပါတယ်။

ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနရဲ့ ကိန်းဂဏန်းတွေအရ ပြီးခဲ့တဲ့ ၂၄ နာရီအတွင်း သွေးလွန်တုပ်ကွေးလူနာ အနည်းဆုံး ၄ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ၁,၅၅၈ ဦး ဆေးရုံတက်ခဲ့ရတာကြောင့် ဒါဟာ ဒီနှစ်အတွင်း တရက်တည်း ဆေးရုံတက်သူ အများဆုံး စံချိန် ဖြစ်ပါတယ်။

အဖျားတက်တာ၊ ခေါင်းပြင်းပြင်းထန်ထန် ကိုက်တာနဲ့ အသက်အန္တရာယ်ရှိတဲ့ နောက်ဆက်တွဲ ပြဿနာတွေ ဖြစ်စေနိုင်တဲ့ ဒီရောဂါဟာ ပြီးခဲ့တဲ့ သီတင်းပတ်တွေအတွင်း လျင်လျင်မြန်မြန် ပျံ့နှံ့လာတာကြောင့် အဆိုးရွားဆုံးဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ ၂၀၂၃ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ပြန်မြင့်လာတာ ဖြစ်ပါတယ်။

အဆိုပါအခြေအနေကြောင့် ကလေးငယ် ၁,၀၀၀ နီးပါးသေဆုံးခဲ့တဲ့ ဝက်သက်ရောဂါနဲ့ ရင်ဆိုင်နေရတဲ့ လက်ရှိကျန်းမာရေးစနစ်ကို ပိုပြီး ဝန်ပိစေခဲ့ပါတယ်။

ကျန်းမာရေးကျွမ်းကျင်သူတွေကတော့ သွေးလွန်တုပ်ကွေး လူနာအများဆုံး စံချိန်တင်ခဲ့တဲ့ ဩဂုတ်လထက် စက်တင်ဘာလက ပိုပြီး အခြေအနေ ဆိုးရွားလာနိုင်တယ်လို့ သတိပေးထားပါတယ်။

Jahangirnagar တက္ကသိုလ်က ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ပိုးမွှားဗေဒပါမောက္ခ ကာဘီရူးလ် ဘာရှာ က လက်ရှိအတိုင်း ဆက်ဖြစ်နေရင် ဒီလထဲမှာ ဆေးရုံတက်ရသူ ၃၀,၀၀၀ ကျော်သွားနိုင်ပြီး ရာသီဥတုအခြေအနေအရ အောက်တိုဘာလအထိ ရောဂါဆက်လက် ပျံ့နှံ့နိုင်တယ်လို့ ပြောပါတယ်။

"အဆိုးရွားဆုံး အခြေအနေကို မရောက်သေးပါဘူး၊ လက်ရှိအတိုင်း ဆက်သွားနေရင် စက်တင်ဘာလဟာ သွေးလွန်တုပ်ကွေး ကူးစက်မှုအတွက် ဒီနှစ်ရဲ့ အဆိုးဆုံးလ ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်" လို့ ဘာရှာ က ပြောခဲ့ပါတယ်။

ကိုးကား - Reuters

#ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် #သွေးလွန်တုပ်ကွေး #ကူးစက်မှုမြင့်တက်

#နိုင်ငံတကာသတင်း

“ပြသနာက Early Warning လို့ခေါ်တဲ့ ကြိုတင်သတိပေးစနစ် ၊ ကြိုတင်သတိပေးတဲ့ လုပ်ငန်းစဉ် အင်မတန်မှ အားနည်းတယ်။ ပွင့်ပွင့်လင်...
07/09/2026

“ပြသနာက Early Warning လို့ခေါ်တဲ့ ကြိုတင်သတိပေးစနစ် ၊ ကြိုတင်သတိပေးတဲ့ လုပ်ငန်းစဉ် အင်မတန်မှ အားနည်းတယ်။ ပွင့်ပွင့်လင်းလင်းပြောရရင် မလုပ်တတ်တာ မဟုတ်ဘူးဗျ ။ တမင်တကာ မလုပ်တာ”

၇ ၊ စက်တင်ဘာ

ဧရာဝတီတိုင်း ၊ ညောင်တုန်းမြို့နယ်က ဂန်ချောင်းထုံးဝတာဘောင်မှာ စက်တင်ဘာ ၅ ရက်နေ့ တရက်တည်းမှာ နောက်ထပ် အလျားပေ ၃၀၀ ဝန်း ကျင်နီးပါး ထပ်မံပြိုကျသွားခဲ့ပြီး ဒီရက်ပိုင်းတွေ အတွင်းမှာလည်း မြေသား အက်ကြောင်းတွေ ပေါ်နေသလို အနည်းငယ်စီ ထပ်မံပြိုကျတာတွေ ရှိနေပါတယ်။

“အစက ပေသုံးရာကျော် ပြိုနေတာ။ အခု ပေသုံးရာလောက်ထပ်ပြိုသွားတယ်။ အက်ကြောင်းပေါ်နေတာတွေ လည်းရှိတော့ တဆက်တည်းပြိုသွားနိုင်တယ်။ တာဘောင်က သေးသေးလေးပဲ ကျန်တော့တယ်။ ရေဝဲကလည်း တိုးနေတော့ အချိန်မရွေးပြိုသွားနိုင်တယ်” လို့ မြေပြင်မှာ ကူညီပေးနေတဲ့ ညောင်တုန်းဒေသခံတဦးက ပြောပါတယ်။

ဧရာဝတီမြစ်ရေဟာလည်း ဒီနေ့မနက်ပိုင်းအထိ ကိုးလက်မလောက် ထပ်တက်နေပြီး ညောင်တုန်းမြို့ရဲ့ စိုးရိမ်ရေမှတ်ကို ရောက်ဖို့ တပေဝန်းကျင်သာလိုတော့တယ်လို့ ဒေသခံတွေက ပြောကြပါတယ်။ တာဘောင်ဟာ ရေဝဲထိုးနေတဲ့အတွက် ပြိုကျနေတာဖြစ်ပြီး ဂလိုင်ပေါက်ခံကာ လှိုက်စားနေတဲ့အတွက် ထပ်ပြီးလည်း ပြိုကျနိုင်ခြေ ရှိတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

“ရေသေရက်မှာတောင် ရေတိုးနေတာပါ။ ရေဝဲက တော်တော်ထိုးနေတယ်၊ တာအောက်နားထိကို လှိုက်စားနေပါ တယ်” လို့ အမည်မဖေါ်လိုတဲ့ ညောင်တုန်းမြို့မှာ နေထိုင်သူ တဦးက မှတ်ချက်ပေးပါတယ်။ တာရှေ့က လုပ်ထားတဲ့ ရေဝဲထိန်းတွေလည်း ရေတိုက်စားမှုအနဲ့အတူ ပါသွားပြီး မြစ်ကြောင်းက တာဘောင်ကို ရေဦးထိုး စီးဆင်းနေတာဖြစ်ပြီး တာအပြင်မှာလည်း ရေစိမ့်ပေါက်တွေ ဖြစ်တာမျိုး ရှိနေတယ်လို့လည်း သိရပါတယ်။

ဂန်ချောင်း၊ထုံးဝ တာဘောင်ဟာ ဩဂုတ်လ၂၄ရက်နေ့ ကတည်းက ဧရာဝတီမြစ်ရေ တိုက်စားမှုကြောင့် စတင် အိကျနေကာ မြေသားပြိုကျတာတွေ နေ့စဉ်ရှိနေ တာပါ။ တာဘောင် စပြိုကျကတည်းက တာဘောင်အောက်ကနေ အရန်တာတခုကို လုပ်အားပေးတွေ ၊အစိုးရဌာနတွေနဲ့ တည်ဆောက်နေကြပေမယ့် အခုနောက်ပိုင်း လုပ်အားပေးတွေလည်းနည်းလာကာ အစိုးရဌနတွေကလည်း သိပ်ဖိ ဖိစီးစီး လုပ်တာမျိုး မတွေ့ရဘူးလို့ ပြောကြပါတယ်။

ဒါ့အပြင် ဖြစ်ပေါ်လာမယ့် သဘာဝဘေးအန္တရယ်နဲ့ ပါတ်သက်ပြီး သက်ဆိုင်ရာ တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့ တာဝန်ရှိသူတွေဘက်ကလည်း ဒေသတွင်းက ဘေးအန္တရာယ် သက်ရောက်နိုင်တဲ့ ဧရိယာအတွင်းက လူထုကို ကြိုတင်အသိပေးတာ ၊ ဘေးလွတ်ရာအချိန်မီ တိမ်းရှောင်နိုင်ဖို့ ကြိုတင် ပြင်ဆင်တာတွေမှာ အားနည်းချက်တွေ ရှိနေတယ်လို့ သဘာဝဘေးန္တရာယ်ကြောင့် ဆုံးရှုံးနိုင်ခြေ လျှော့ချရေး အစီအစဉ်တွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းတွေမှာ လုပ်ငန်းအတွေ့အကြုံ ၁၈ နှစ်ကျော် တာဝန်ယူလုပ်ကိုင်ခဲ့တဲ့ ဦးမင်းမင်းက ပြောပါတယ်။

“ပြသနာက Early Warning လို့ခေါ်တဲ့ ကြိုတင်သတိပေးစနစ် ၊ ကြိုတင်သတိပေးတဲ့ လုပ်ငန်းစဉ် အင်မတန်မှ အားနည်းတယ်။ ပွင့်ပွင့်လင်းလင်းပြောရရင် မလုပ်တတ်တာ မဟုတ်ဘူးဗျ ။ တမင်တကာ မလုပ်တာ။ ကြိုတင်သတိပေးချက် ပေးလိုက်လို့ လူတွေက ရှောင်ကြ၊ရှားကြလို့ ရှိရင် အုပ်ချုပ်သူတွေ အမြင်မှာ ရုတ်ရုတ် ရုတ်ရုတ် ဖြစ်သွားမယ် ။ ဒါဆို ငါတို့ ထိန်းရသိမ်းရ ခက်မယ်။ သူတို့က အဲလိုဟာမျိုးကို ပိုကြောက်တာဗျ”လို့ မှတ်ချက်ပေးပါတယ်။

အရန်တာရဲ့ အနေအထားဟာလည်း ပင်မတာကျိုးခဲ့ရင် ကျော်ကျလာမယ့် ရေတွေကို ထိန်းထားနိုင်လောက်တဲ့ အထိ လုံလောက်တဲ့ အနေအထားကို မရောက်သေးတာကြောင့် စိုးရိမ်ရတဲ့ အခြေအနေမှာ ရှိနေတယ်လို့ ပညာရပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သူတွေက သုံးသပ်ပါတယ်။
“ရေဝဲက အောက်ခြေကို တိုးနေတာဆိုတော့ အောက်ကနေ လှိုက်ပြီး ပြိုဆင်းနေတာ။ ရေဝဲမပြောင်းရင် အရံတာ ပါ ပြိုကျသွားနိုင်တယ်။ မြစ်ဘက်ကနေပြီးတော့ တိုင်တွေရိုက်ပြီး သေချာကာကွယ်ဖို့ လိုတယ် အခုကတည်းက မဟုတ်ရင် နိုင်ဖို့မလွယ်ဘူး” လို့ ဆောက်လုပ်ရေးအင်ဂျင်နီယာ တဦးက ပြောပါတယ်။

အခု တာဘောင်အိကျနေတဲ့နေရာဟာ ညောင်တုန်းမြို့နဲ့ ၈ မိုင်ဝန်း ကျင်သာကွာဝေးကာ ဧရာ၀တီမြစ်ကို ကာရံထားတဲ့ ဒီတာသာ ကျိုးပေါက်သွားမယ် ဆိုရင် ဧရာ၀တီတိုင်း အတွင်းသာမက ရန်ကုန်တိုင်း အတွင်း မြို့နယ်အချို့မှာပါ ရေကြီးနစ်မြုပ်မယ့် အန္တရာယ်ရှိနေပါတယ်။

ဒါ့အပြင် ရန်ကုန်နဲ့ ဧရာဝတီ ဆက်သွယ်ထားတဲ့ အဓိကလမ်းမကြီး ရေနစ်မြုပ်သွားမှာ ဖြစ်တဲ့အတွက် ကုန်စည်စီး ဆင်းမှုတွေလည်း ပြတ်တောက်သွားနိုင်ပါတယ်။

#ညောင်တုန်းတာ #ပြိုကျ #ရေကြီး

#ရန်ကုန် #ပဲခူး #ဧရာဝတီ #မြစ်ဝကျွန်းပေါ်

“ရန်ကုန် တခုတည်း မဟုတ်ဘူး။ တနိုင်ငံလုံးက ကျောင်းတွေပါ မှတ်တမ်းယူ နေရတာ။ ကိုယ့် အပိုင်အလိုက် ကိုယ်တာဝန် စာရင်းပြုစုပြီး တ...
06/09/2026

“ရန်ကုန် တခုတည်း မဟုတ်ဘူး။ တနိုင်ငံလုံးက ကျောင်းတွေပါ မှတ်တမ်းယူ နေရတာ။ ကိုယ့် အပိုင်အလိုက် ကိုယ်တာဝန် စာရင်းပြုစုပြီး တင်ပြခိုင်းထားတာ "

၆ ၊စက်တင်ဘာ

ရန်ကုန်မြို့မှာရှိတဲ့ အခြေခံပညာကျောင်းတွေရဲ့ မြေဧရိယာ အကျယ်အဝန်းကို တိုင်းအစိုးရက တိုင်းတာစစ်ဆေး နေပါတယ်။

“ကျောင်းရဲ့ ဧရိယာအပြင် ဘေးပတ်လည်မှာ ရှိတဲ့မြေပါ တိုင်းတာတယ်။ ဘာဆက်လုပ်မယ်​တော့ မသိဘူး။ မှတ်တမ်းယူနေတာပဲ သိရသေးတယ် " လို့ အမှတ် (၃) အခြေခံပညာဦးစီးဌာန သတင်းအရင်းအမြစ် တဦးက ပြောပါတယ်။

အခြေခံပညာကျောင်းတွေကို စံကိုက်အောင် လုပ်မယ့် အစီအစဥ်အရ မြေဧရိယာ အကျယ်ကို စစ်ဆေးပြုစုဖို့ စစ်အစိုးရရဲ့ သမ္မတက ညွန်ကြားချက် ရှိတဲ့အတွက် လုပ်ဆောင်နေတာလို့အုပ် ချုပ်ရေးပိုင်းနဲ့ နီးစပ်သူတွေက ဆိုပါတယ်။

ဩဂုတ်လလယ်က လုပ်ခဲ့တဲ့ ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ အစည်းအဝေးမှာ အခုလို ညွှန်ကြားခဲ့တာလို့ မြို့နယ် အုပ်ချုပ်ရေးမှူးတဦးက ပြောပါတယ်။

“ရန်ကုန် တခုတည်း မဟုတ်ဘူး။ တနိုင်ငံလုံးက ကျောင်းတွေပါ မှတ်တမ်းယူ နေရတာ။ ကိုယ့် အပိုင်အလိုက် ကိုယ်တာဝန် စာရင်းပြုစုပြီး တင်ပြခိုင်းထားတာ " လို့ သူကပြောပါတယ်။

အခြေခံပညာကျောင်းတွေ စံကိုက်ကျောင်း ဖြစ်ဖို့ဆိုရင် သတ်မှတ်ထားတဲ့ မြေအကျယ်အဝန်း ရှိဖို့လိုမှာဖြစ်ပြီး ဧရိယာမပြည့်တဲ့ ကျောင်းတွေနဲ့ ပတ်သက်လို့ ဘာဆက်လုပ်မယ်ဆိုတာ မသိရသေးဘူးလို့ ပညာရေး နဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးပိုင်း တာဝန်ရှိသူတွေက ဆိုပါတယ်။

အခြေခံပညာကျောင်းတွေ စံကိုက်ဖို့အတွက် မူလတန်းကျောင်းမှာ ပေအကျယ် ၃ ဧက ကနေ ၅ ဧက၊ အလယ်တန်းကျောင်းမှာ ၅ ဧက ကနေ ၇ ဧက၊ အထက်တန်းကျောင်းမှာ ၇ ဧက ကနေ ၁၀ ဧက ရှိရမယ် ဆိုပြီး သတ်မှတ်ချက် ရှိတယ်လို့ ပညာရေးဝန်ကြီးဌာနရဲ့ အချက်လက်တွေအရ သိရပါတယ်။

#အခြေခံပညာကျောင်း #မြေဧရိယာ #တိုင်းတာစစ်ဆေး

#ရန်ကုန် #ပဲခူး #ဧရာဝတီ #မြစ်ဝကျွန်းပေါ်

ဒေသခံ လူမှုကူညီရေး အသင်းတွေဆီကနေ သိရတဲ့ အချက်အလက်တွေအရတော့ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ကနေ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီလအထိ ကျုံပျော်၊ ဟင်...
06/09/2026

ဒေသခံ လူမှုကူညီရေး အသင်းတွေဆီကနေ သိရတဲ့ အချက်အလက်တွေအရတော့ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ကနေ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီလအထိ ကျုံပျော်၊ ဟင်္သာတ၊ မြောင်းမြ၊ ပုသိမ် ခရိုင်တွေ အတွင်းမှာ အသက်မပြည့်သေးသူတွေ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြမ်းဖက်ခံရမှု ၁၁ မှု ရှိခဲ့ပါတယ်။

(ရေးသူ - မော်လေး)

၆ ၊ စက်တင်ဘာ

“ကျွန်မပြန်တွေးတိုင်း အသားတွေ တဆတ်ဆတ်တုန်တယ်။ ခုထွက်လာတာဟာ သူတို့ဆီကနေ ပြေးလာတာမဟုတ်ဘူး။ ကျွန်မ ပြန်ဦးမှာ အဲ့@ #$%ကောင်တွေကို ကလဲ့စားပြန်ချေဦးမှာ ”

သောင်ရင်းမြစ်ထဲ ရေဆော့နေတဲ့ မြေမလေးကို စောင့်ကြည့်နေရင်း ဒီစကားတွေကို မျက်ထောက်တွေ နီလာတဲ့အထိ မျက်ရည်မကျအောင် တင်းခံရင်း အဖွားဖြစ်သူက တလုံးချင်း ပြောနေတာပါ။

အဖွားဖြစ်သူက သူ့ကို ဒေါ်ကြင်လို့ပဲ ခေါ်ပါတဲ့။
သူတို့ ဇာတိက ဧရာဝတီတိုင်း၊ မြောင်းမြခရိုင်၊ဝါးခယ်မမြို့နယ်ထဲက ဖြစ်ပေမယ့် အခြေအနေအရ ထိုင်းမြန်မာ နယ်စပ်ကို တိမ်းရှောင်လာခဲ့ကြသူတွေ ဖြစ်ပါတယ်။အခုတော့ သောင်ရင်းမြစ်ပေါ်မှာ ဖွင့်ထားတဲ့ အင်ကြင်းမြိုင် ရေပေါ်ဈေးကို မြေးမလေးအတွက် စိတ်ပြေလက်ပျောက်ဖြစ်အောင် လိုက်ပို့ရင်း DNA နဲ့ တွေ့ဆုံချိန်မှာ သူတို့အကြောင်းတွေ ပြန်ပြောပြနေတာပါ။

(၁)
ဒေါ်ကြင်ဟာ အသက် ၅၀ ကျော် အရွယ်ရှိပေမယ့် ကျန်မာသန်စွမ်းတဲ့ ကိုယ်နေဟန်ရှိပြီး မျက်နှာမှာတော့ လေကဓံရဲ့ အရိုက်အပုံကို ခံထားရတဲ့ အရေးကြောင်းတွေ နေလောင်ကွက်တွေကိုလည်း အထင်သား မြင်နေရပါတယ်။

လွန်ခဲ့တဲ့ ၂၀၂၄ ခုနှစ် နွေရာသီ ကျောင်းပိတ်ရက်ဟာ သူနဲ့ သူ့မြေးမလေးတို့ရဲ့ ငရဲခန်း စတင်ခဲ့ချိန် ဖြစ်ပါတယ်။
ကျေးလက်ဒေသက သဘောသဘာဝအတိုင်း မြေးဖြစ်သူဟာ သူငယ်ချင်းတွေနဲ့ အိမ်နီးနားချင်းတွေဆီ သွားရောက် ဆော့ကစားလေ့ရှိရာကနေ တရက်မှာတော့ မှုမမှန်တဲ့ လက္ခဏာတချို့ စမြင်ခဲ့ရပါတယ်။ ကလေးက တိတ်ဆိတ်ငြိမ်သက်လွန်းသွားတာပါ။

ပုံမှန်အားဖြင့်လည်း တခါတလေ အိမ်မှာငြိမ်ငြိမ်လေး အရောင်ခြယ် ပုံဆွဲတာမျိုးတွေ ရှိတာကြောင့် သတိမထားမိခဲ့ပေမယ့် ငြိမ်သက်သွားတဲ့ ၃ ရက်မြောက်နေ့မှာတော့ သူတို့အိမ်ကို တရွာတည်းသားခြင်း လူတဦး ရောက်လာခဲ့ပါတယ်။

“ကလေးက သူ့ကိုမြင်တော့ စူးနေအောင် အော်ငိုတာ။ အဲ့ #$%က ချော့ဖို့လုပ်တော့ အထိမခံပဲ မျက်နှာကြီးဖွက်ပြီး တုန်နေရှာတာ ကလေးက ” ပြောနေရင်း ရပ်သွားတဲ့ ဒေါ်ကြင်ကို ရေဘူးလေး ကမ်းပေးတော့ သူ့လက်သီးတွေကို ကျစ်နေအောင် ဆုပ်ထားတာကို တွေ့ရပါတယ်။

တဆတ်ဆတ်တုန်နေတဲ့ နူတ်ခမ်းတွေကနေ “ ကျွန်မ သိပ် အ ခဲ့တာ ” လို့ ပြောအပြီးမှာ မျက်ရည်တွေဟာ လှိမ့်ဆင်းလာခဲ့ပါတော့တယ်။

(၂)
ဒေါ်ကြင်မှာ သားနှစ်ယောက်ရှိပါတယ်။ ဓားမဦးချ လယ်အလုပ်ကိုပဲ လုပ်ကိုင်ခဲ့ကြပြီး အတော်အတန်ပြေလည် တောင့်တင်းတဲ့ မိသားစုဖြစ်ခဲ့ကြတာပါ။ သားနှစ်ဦးစလုံးဟာ ဘွဲ့ရပညာတတ်တွေ ဖြစ်ကြပါတယ်။ အာဏာသိမ်းစ အချိန်မှာ သားအကြီးဟာ အိမ်ထောင်ကျပြီး သမီးလေး (ယခုမြေးလေး) မွေးဖွားပြီးပါပြီ။

၂၀၂၁ ခုနှစ်ရဲ့ ဆောင်းဦးပေါက်ကာလတခု အရောက်မှာတော့ သားနှစ်ယောက်စလုံးနဲ့အတူ ချွေးမဖြစ်သူ(မြေးလေးရဲ့ မိခင်)တို့ဟာ လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေးကို ထဲထဲဝင်ဝင်လုပ်ကိုင်နိုင်ဖို့ မြန်မာနိုင်ငံတောင်ပိုင်းက လွတ်မြောက်နယ်မြေတခုဆီကို ထွက်ခွာသွားခဲ့ကြပါတယ်။

၂၀၂၃ ခုနှစ်မှာတော့ ဒေါ်ကြင်ရဲ့ အမျိုးသားဖြစ်သူ ဆုံးပါးသွားခဲ့ပြီး ဒေါ်ကြင်တို့ မြေးအဘွားနှစ်ဦးသာ အိမ်မှာ ကျန်နေခဲ့တော့တာပါ။

“သူက ကြံ့ဖွတ် (ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီဝင်) ပြီးတော့ တမျိုးလုံးနီးပါးက စစ်တပ်ကတွေ။ သူ့ဦးလေးက ရွာမှာအုပ်ကြီး။ သား၊ သမီးတွေ ဘာလုပ်နေတယ်ဆိုတာကို သိနေတော့ အဲ့ဒါနဲ့ခြိမ်းခြောက်တာ ”။

ဒီလူဟာ မြေးမလေးဖြစ်သူကို ၂၀၂၄ ခုနှစ်ရဲ့ နွေရာသီကျောင်းပိတ်ရက် တခုမှာ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြမ်းဖက်မှု (မုဒိမ်းပြုကျင့်မှု)ကို ပြုလုပ်ခဲ့ပါတယ်။ ပြစ်မှုကျူးလွန်ချိန်မှာ ဒီလူဟာ အသက် ၁၆ နှစ်မပြည့်သေးဘူးလို့ ဒေါကြင်က ဆိုပါတယ်။

ဒီအကြောင်းကို ပြန်ပြောရင် မိဘတွေရှိရာနေရာကို စစ်သားတွေလွှတ်လိုက်မယ်၊ အဘွားဖြစ်သူကို ဖမ်းခိုင်းမယ် စတဲ့အကြောင်းအရာတွေနဲ့ ခြိမ်းခြောက်ပြီး မြေးမလေးကို နှုတ်ပိတ်ထားခဲ့တာပါ။

ဒေါ်ကြင်ဟာ ဒီအကြောင်းကို ဖြစ်စဉ်အပြီး ၃ ရက်မြောက်နေ့မှာ သိခဲ့ပြီး ချက်ချင်း အမှုဖွင့် အရေးယူနိုင်ဖို့ တိုင်ကြားတာတွေ ပြုလုပ်ခဲ့ပါတယ်။

ဒါပေမယ့် အာဏာပိုင်တွေနဲ့ ဆက်စပ်မှုတွေရှိနေတဲ့ သူ ဖြစ်တဲ့အပြင် မိသားစုရဲ့ နိုင်ငံရေး နောက်ခံတွေကို သိထားကြတာကြောင့် သူတို့မြေးအဘွားဘက်မှာ ပေါ်ပေါ်တင်တင်ရပ်တည်ပေးသူ မရှိခဲ့ဘဲ အမှုဟာ လက်ခံစာရင်းမှာ ပါသွားပေမယ့် ဘာမှဆက်မဖြစ်လာခဲ့ပါဘူး။

“သူ့မိဘတွေကို ပြောရမလား မပြောရဘူးလားဆိုတာ တော်တော်ကြာကြာထိ ဆုံးဖြတ်လို့ မရခဲ့ဘူး။ နေရတာလည်း ဘယ်လိုမှ မလုံဘူး။ လူကလည်း လူသတ်ချင်စိတ်ပဲ တချိန်လုံးဖြစ်နေခဲ့တာ ” တဲ့။

(၃)
၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်းကစပြီး အခုအချိန်ထိ စစ်ကောင်စီ အပါအဝင် သူတို့နဲ့ ပတ်သက်ဆက်နွယ်နေကြသူတွေရဲ့ ပဋိပက္ခအတွင်း စစ်ရာဇဝတ်မှု ကျူးလွန်တာတွေ၊ လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်တာတွေအကြောင်း စာတမ်းတွေ၊ မှတ်တမ်းတွေ အများကြီး ပေါ်ထွက်လာခဲ့ပါတယ်။

မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ လွတ်လပ်သော စုံစမ်းစစ်ဆေးမှု ယန္တရား(Independent Investigative Mechanism for Myanmar - IIMM) က နှစ်စဉ်ထုတ်ပြန်တဲ့ အစီရင်ခံစာတွေမှာ စစ်ကောင်စီရဲ့ ပြစ်မှုမှတ်တမ်းပေါင်း သန်းနဲ့ချီ ရရှိထားတယ်လို့ တွေ့ရပါတယ်။

ဒါအပြင် မြန်မာအမျိုးသမီး သမဂ္ဂ (BWU)၊ အမျိုးသမီးများ အဖွဲ့ချုပ် (မြန်မာနိုင်ငံ) - WLB စတဲ့အဖွဲ့တွေကနေ ပြုလုပ်ထားတဲ့ လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခများအတွင်းက အမျိုးသမီးဖြစ်ခြင်း၊ LGBT ဖြစ်ခြင်းကြောင့် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြမ်းဖက်ခံရခြင်း(GVB)နဲ့ ပတ်သက်တဲ့ အစီရင်ခံစာတွေမှာလည်း စစ်ကောင်စီအပြင် သက်ဆိုင်ရာ ဒေသက တော်လှန်ရေး လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တွေရဲ့ ကျူးလွန်မှုတွေကိုပါ ဖော်ပြထားတာတွေကို တွေ့ရနိုင်ပါတယ်။

ဒါအပြင် အာဏာသိမ်းမှုနောက်ပိုင်း လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကျူးလွန်ခံရမှု၊ အကြမ်းဖက်ခံရမှုနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ သတင်းအချက်အလက်တွေကို အင်တာနက်စာမျက်နှာတွေမှာ မကြာခဏဆိုသလို တွေ့နိုင်ပြီး အလွယ်တကူလည်း ရှာဖွေနိုင်ပါတယ်။ဒါပေမယ့်။

စစ်ကောင်စီရဲ့ တင်းပြည့်ကျပ်ပြည့် အုပ်ချုပ်မှုရှိနေတဲ့ ဧရာဝတီတိုင်းအတွင်းက GVB ကေ့စ်တွေကိုတော့ များများစားစား မတွေ့ရပါဘူး။ သတင်းတွေ မတက်လာသလို BWU နဲ့ WLB တို့ရဲ့ စာတမ်းတွေမှာလည်း ထူးထူးခြားခြား မှတ်တမ်းတင်ထားနိုင်တာမျိုး မရှိနေပြန်ပါဘူး။

“အဓိက ပြဿနာက ပြောလိုက်ရင်၊ အသံထွက်လိုက်ရင် နောက်ဆက်တွဲတွေကို မရှင်းနိုင်တာ။ ကျွန်မတို့လည်း အဲ့အပိုင်းကို တာဝန်ယူပေးနိုင်တဲ့ အခြေအနေ မရှိဘူး။ စစ်ကောင်စီက မထိန်းချုပ်နိုင်တဲ့ ဒေသတွေမှာကျ ဒုက္ခတွေ ရောက်နေတယ် ဆိုပေမယ့် အမှန်တရားနဲ့ တရားမျှတမှုအတွက် ကာကွယ်ပေးမယ့် သူတွေရှိတယ်။ ဧရာဝတီတိုင်းမှာကျ အဲ့လိုမျိုးမရှိဘူး။ ဘယ်သူက တရားမျှတမှုကို ရှာပေးမှာလဲ၊ ဘယ်သူက ကာကွယ်ပေးမှာလဲ”လို့ လက်ရှိ ဧရာဝတီတိုင်းအတွင်းမှာ နေထိုင်နေပြီး သတင်းအချက်တွေကို ကောက်ယူစုဆောင်းပေးနေသူ အမျိုးသမီးတဦးက ပြောပါတယ်။

(၄)
DNA အနေနဲ့လည်း ဧရာဝတီတိုင်းအတွင်းက အသက်မပြည့်သေးသူတွေ ခံစားခဲ့ရတဲ့ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြမ်းမှုတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး သတင်းအချက်အလက်ရဖို့ ကြိုးစားခဲ့တာဟာ လပေါင်း ၁၆ လ ကြာမြင့်ခဲ့တဲ့အထိ ဒေါ်ကြင်တို့ မြေးအဘွားကလွဲရင် ကာယကံရှင်နဲ့ တိုက်ရိုက် အချိတ်အဆက် တခုမှ မရခဲ့ပါဘူး။

ဒါပေမယ့် ဒေသခံ လူမှုကူညီရေး အသင်းတွေဆီကနေ သိရတဲ့ အချက်အလက်တွေအရတော့ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ကနေ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီလအထိ ကျုံပျော်၊ ဟင်္သာတ၊ မြောင်းမြ၊ ပုသိမ် ခရိုင်တွေ အတွင်းမှာ အသက်မပြည့်သေးသူတွေ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြမ်းဖက်ခံရမှု ၁၁ မှု ရှိခဲ့ပါတယ်။

ဒီထဲမှာ သက်ငယ်ကို သက်ငယ်ချင်း ကျူးလွန်မှု ၃ မှု၊ အမျိုးသား သက်ငယ်ကို သက်ကြီးအမျိုးသားက ကျူးလွန်မှု ၁ ခု၊ အသက် ၁၀ နှစ်အောက် (အမျိုးသားသက်ငယ်အမှု၊ သက်ငယ်ကို သက်ငယ်ချင်း အမှု ၃ မှု အပါအဝင်) သက်ငယ် ကျူးလွန်ခံရမှု ၅ မှုရှိခဲ့တယ်လို့ စာရင်းရရှိခဲ့ပါတယ်။

ဒီအမှုတွေထဲက ၁၀ နှစ်အောက် မိန်းကလေးတဦး အပါအဝင် ကျူးလွန်ခံရသူ မိန်းကလေး ၃ ဦးဟာ ကျူးလွန်ခံရတဲ့ ဒဏ်ရာတွေကြောင့် သေဆုံးသွားခဲ့ရပါတယ်။

ဒါအပြင် မြောင်းမြခရိုင်အတွင်းက အမှုဖြစ်စဉ် တချို့နဲ့အတူ ဒေါ်ကြင်တို့နဲ့ အဆက်သွယ်ရရှိအောင် ကြိုးစားပေးခဲ့တဲ့ လူမှုကူညီရေး အသင်းအဖွဲ့တခုက အသင်းဝင် လူငယ်လေးတဦးဟာလည်း ပြီးခဲ့တဲ့ ၂၀၂၆ ခုနှစ် နှစ်ဆန်းပိုင်းမှာ ပျောက်ဆုံးသွားခဲ့ပြီး DNA အဖွဲ့သားတွေနဲ့ အဆက်သွယ်ထပ်မရရှိသေးပါဘူး။

၂၀၂၅ ခုနှစ်မှာတော့ ဧရာဝတီတိုင်းက ရခိုင်ပြည်နယ်အစပ် မြို့နယ်တချို့မှာ စစ်ဘေးဒဏ် စတင်ခံစားလာနေရပြီဖြစ်ပြီး ယခု ၂၀၂၆ ခုနှစ် မိုးရာသီကာလမှာလည်း တာကျိုးပေါက်မှုကြောင့် ရေဘေး အကြီးအကျယ် ခံစားနေရတဲ့ အနေအထားပါ။

ဒီအခြေအနေမှာ စစ်ရှောင်အများစုနဲ့ ရေဘေးသင့် ဒေသအများစုဟာ စစ်ကောင်စီရဲ့ ထိန်းချုပ် ဧရိယာတွေထဲမှာပဲ ရှိနေပေမယ့် အချိန်မီ ပြင်ဆင်ပေးနိုင်တာမျိုး မရှိတဲ့အပြင် ကူညီထောက်ပံ့မှုတွေဟာလည်း အင်မတန် နည်းပါးလွန်း နေပါတယ်။

ဒီအကြောင်းအရာတွေကို ရေဘေးကယ်ဆယ်ရေး၊ စစ်ရှောင်ကူညီရေး လုပ်ဆောင်နေကြသူတွေဟာ သတင်းဌာနတွေကို တရားဝင် ထုတ်ဖော်ပြောဆိုဖို့ လုံခြုံရေးအရ ငြင်းဆန်ကြပြီး AA ထိန်းချုပ်ထားရာ ဒေသက လူတွေနဲ့ ပတ်သက်လို့လည်း တစုံတရာ သတင်းရရှိနိုင်ခြင်း မရှိတဲ့ အခြေအနေပါ။

ဒီလိုအခြေအနေတွေကြားမှာ ထိရှလွယ်တဲ့ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြမ်းဖက်ခံရမှုနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ သတင်းအချက်အလက်တွေကို ထုတ်ပြပြောဆိုနိုင်ဖို့ဆိုတာ ဘယ်လိုမှ မလွယ်ကူနိုင်ဘူးလို့ အမျိုးသမီးရေး တက်ကြွလှုပ်ရှားကြသူတွေက တွက်ဆထားကြပါတယ်။

“ ကျွန်မတို့က ထုတ်ဖော်ပြောဆိုတာကို အားပေးတယ်။ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုမှ ကျွန်မတို့ဟာ အမှန်တရားနဲ့ တရားမျှတမှုကို ရှာဖွေနိုင်မယ်။ ဒါပေမယ့် ထုတ်ဖော်ပြောဆိုလိုက်မှ သူ့ရဲ့ လုံခြုံရေးဟာ တခုခုဖြစ်သွားတယ်ဆိုရင် အဲ့ဒီလို အခြေအနေမျိုးဆိုရင် ကျွန်မဆီမှာ ဒီလိုဒေသတွေအတွက် မှတ်ချက်ပေးဖို့ ခက်ပါတယ် ” လို့ BWU ရဲ့ ပြောရေး ဆိုခွင့်ရှိသူ မယဉ်မျိုးလှိုင်က DNA ကိုပြောပါတယ်။

(၅)
၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်တပ်အာဏာသိမ်းမှု အပြီးကတည်းက မြန်မာတနိုင်ငံလုံးနီးပါး မငြိမ်းချမ်းမှုတွေ၊ စစ်မီးတွေ ဟုန်းဟုန်းတောက်နေချိန်မှာ ဧရာဝတီတိုင်းဟာ တိတ်ဆိတ်ငြိမ်သက် နေခဲ့ပါတယ်။

ရခိုင် နဲ့ ဧရာဝတီနယ်စပ်မှာ တိုက်ပွဲတွေရှိနေပေမယ့် ကျန်ဒေသတခုလုံး အေးအေးဆေးဆေးရှိနေတယ်လို့ အပေါ်ယံမြင်နေရပြီး သတင်းအချက်အလက် ရရှိနိုင်ဖို့ ခက်ခဲလွန်းပါတယ်။

ဒေါ်ကြင်က ကတော့“ တကယ် အေးချမ်းလား မအေးချမ်းလားဆိုတာ အဲ့မှာနေတဲ့သူတွေက အသိဆုံးပါ။ မပြောတတ်လို့ ဘယ်လိုပြောရမှန်းမသိလို့၊ ကြောက်လို့၊ ကြောက်စရာတွေများလွန်းလို့ ဘာမှမပြောရဲ မပြောဖြစ်ကြတော့တာ ” လို့ ပြောပါတယ်။

တဆက်တည်းမှာ မြေးမလေးနဲ့ ပတ်သက်ပြီး သူပြောတာက “ ဝါးခယ်မကို ပြန်ဦးမှာ ကလဲ့စားပြန်ချေဦးမှာ ” တဲ့။

#ဝါးခယ်မကိုဒေါ်ကြင်ပြန်လာမယ်

လင်ကွန်းသင်္ဘောစီးကြမလား (သရော်စာ၆ ၊ စက်တင်ဘာတနေ့သ၌ကျွန်ုပ်အာဖျံကွီးသည်လက်ဘက်ရည်ဆိုင်၌ ပေါ့ဆိမ့်တခွက်၊နှင်းဆီဆေးပေါ့လိပ်...
06/09/2026

လင်ကွန်းသင်္ဘောစီးကြမလား (သရော်စာ

၆ ၊ စက်တင်ဘာ

တနေ့သ၌ကျွန်ုပ်အာဖျံကွီးသည်လက်ဘက်ရည်ဆိုင်၌ ပေါ့ဆိမ့်တခွက်၊နှင်းဆီဆေးပေါ့လိပ်တလိပ်တို့ဖြင့်လောကီသုခခံစားနေခိုက် ကျွန်ုပ်၏ ဓမ္မမိတ်ဆွေကြီးဦးညိုမောင် ရောက်ရှိလာလေ၏။ ဦးညိုမောင်သည် ကျွန်ုပ်ငှဲ့ပေးသောရေနွေးကြမ်းတခွက်ကိုသောက်ပြီးနောက် "ဆရာဖျံရေ ဘာသတင်းထူးတုန်းဗျ"
"ထူးတယ်လို့တော့မရှိပါဘူးဗျာ ပုံမှန်ပါပဲ"

"ဒါနဲ့ အမေရိကန်စစ်သင်္ဘောထိုင်းရောက်နေတယ်ဆို"
"ဟုတ်တယ်ဦးလေး အမေရိကန်ရဲ့၁၆ယောက်မြောက်သမ္မတနာမည်ပေးထားတဲ့ အေဗရာဟင်
လင်ကွန်းဆိုတဲ့ လေယာဉ်တင်သင်္ဘောလေ"
"အေးကွာ ဖုန်းထဲကြည့်ရတာကတော့ပင်လယ်ထဲ အရုပ်တွေတင်ထားတဲ့လင်ဗန်းကြီးရွေ့နေသလိုပဲ ဒါနဲ့သူကထိုင်းဘာလာလုပ်တာတုန်း"
"ပတ္တယားကမ်းခြေမှာ အပန်းလာဖြေတာ"
"သင်္ဘောကပင်ပန်းတယ်ရှိလို့လား"
"သင်္ဘောကတော့စက်ပဲဦးလေးရယ် ပန်းတယ်ရှိမလား သင်္ဘောပေါ်ပါတဲ့စစ်သားငါးထောင်ကျော်က အပန်းလာဖြေတာ"

"ဟေ စစ်သားငါးထောင်တောင်လား သူတို့ကဘယ်မှာစစ်တိုက်လာတာလဲ"

"ဘယ်မှာမှမတိုက်ရဘူး ဟောလမုဇ်ရေလက်ကြားမှာ ကုန်းပေါ်တက်စစ်မတိုက်ရဘဲသင်္ဘောပေါ်နေရတာရက်ပေါင်း၂၈၆ရက်ကြာလို့ စိတ်ညစ်ပြီး ရေထဲခုန်ချမယ်တို့ ကိုယ့်ကိုကိုယ်သတ်သေမယ်တို့လုပ်လို့ အပန်းဖြေခရီးလွှတ်လိုက်ရတာ"

"တောက် အမေရိကန်စစ်သားတွေတောင့်တောင့်ဖြောင့်ဖြောင့်ကြီးတွေဆိုပြီးအထင်ကြီးခဲ့မိတာ တို့ဆီကငှက်ပျောအူနဲ့မျှစ်ချိုးစားနေတဲ့ ကောင်တွေလောက်တောင် သတ္တိမရှိဘူး စစ်မတိုက်ရဘဲနဲ့ သူရဲဘောကြောင်နေသေး"

"ဦးလေးနော် နိုင်ငံရေးတွေမပါနဲ့ ဒါလက်ဘက်ရည်ဆိုင်ဗျ"
"အေးပါကွာမပါတော့ပါဘူး အဲငါမေးချင်တာတခုက အမေရိကန်စစ်သားတွေက ဘာလို့ထိုင်းကပတ္တလားကမ်းခြေကိုလာတာလဲ စင်ကာပူတို့ ဘာလီကျွန်းတို့မသွားတာလဲ"
"ပတ္တလားမဟုတ်ပါဘူးဦးလေးရယ် ပတ္တယားပါ ဦးလေးကလဲဆဝါဒီစကပ်ကျနေတာဘဲ"
"မင်းပြောတာနော် ဟဲဟဲ"
"ဒီလိုဦးလေးရဲ့ ပတ္တယားကမ်းခြေဆိုတာ၁၉၆၀ခုနှစ်လောက်က တံငါရွာလေးဘဲ ၁၉၆၁-၆၂ခုနှစ်လောက်မှာ ဗီယက်နမ်စစ်ပွဲကပြန်လာတဲ့ အမေရိကန်စစ်သားတွေကို အဲဒီ့ကမ်းခြေမှာ စခန်းချအနားယူစေရာက ထိုင်းတွေအမြင်ကျယ်သွားပြီး သည်နေရာမှာအပန်းဖြေစခန်းကြီးဖွင့်ရင်စီးပွားဖြစ်မှာပဲဆိုပြီး
ဟော်တယ်တွေဘာတွေနဲ့ဖြစ်လာတာ အမေရိကန်ကထိုင်းရဲ့ဖောက်သည်ဖြစ်နေတာ"

"အေးကွာ ထိုင်းတွေစီးပွားရှာတတ်ပါ့"
"မှန်တာပေါ့ဦးလေးရယ် ထိုင်းတွေဟာဒုတိယကမ္ဘာစစ်လည်းမပါဘူး ဂျပန်လာလည်းဂျပန်နဲ့
အဆင်ပြေအောင်နေတယ်၊ အမေရိကန်လာလည်းအမေရိကန်နဲ့ အဆင်ပြေအောင်နေတယ် စစ်ဖြစ်ဖို့ထက် စီးပွားဖြစ်ဖို့အလုပ်လုပ်နေကြတာ အဲဒီ့ပတ္တယားကမ်းခြေဆို ယခင်က ကမ်းခြေတိုတိုလေးရယ် ဘတ်ငွေသန်းရာချီသုံးပြီးသဲဖို့ပြုပြင်ထားတာ ခုဘယ်လောက်လှသွားပြီလဲ"

"အေးကွာ တို့ဆီမှာတော့ အိမ်ကြက်ခြင်းအိုးမဲသုတ်တိုက်နေကြတာ မင်းပြောမှငပလီကမ်းခြေတောင်သတိရမိတယ် နို့တခုမေးရဦးမယ်"

"ဦးလေးကလည်း မင်္ဂလာဦးညပြဇာတ်ထဲက မိုးဒီလို မေးလို့ကိုမပြီးသေးဘူးလား အနှောင့်အသွားမလွတ်တာတွေက ပါသေး"
"အေးပါကွာ ငါလည်းမသိမေးမစင်ဆေးဆိုသလိုမေးစရာလေးကျန်သေးလို့ပါ မင်းကမျက်စိ ကြီးနားကြီးမဟုတ်လား"

"မေးပါ မေးပါ "
"အဲဒီ့ ပတ္တယားကမ်းခြေမှာ အမေရိကန်စစ်သားတွေ ဘာတွေလာလုပ်တာလဲကွ"
"ဪ ဦးလေးရယ် သိကြားမင်းက ပါယိကချက်တော်ကိုလက်တော်နဲ့ရစ်တော့ ယားတယ်လို့မပြောဘူးလားဆိုသလိုဖြစ်နေပြီ အမေရိကန်စစ်သားတွေ ဘာလုပ်သလဲ ကျနော်မြင်ရတာမှ မဟုတ်ဘဲဗျာ ပတ္တယားမှာဟိုတယ် ၊နိုက်ကလပ်စားသောက်ဆိုင်၊ဘားတွေ၊အနှိပ်ခန်း၊ပြည့်တန်ဆာခန်းတွေရှိတော့ စားမယ်သောက်မယ်ပျော်မယ်ပါးမယ်ပေါ့ဗျာ ဘယ်နဲ့ ဦးလေးကောမသွားချင်ဘူးလား"

ကျွန်ုပ်လည်းစကားကြောရှည်သော ဦးညိုမောင်ကြောင့် လက်ဘက်ရည်ပင်အရသာခံမသောက်ရဖြစ်‌နေ၏။

"ငါကတော့အသက်ကြီးပြီလေကွာ မသွားချင်ပါဘူး နို့ပေမဲ့ သူတို့လိုစစ်မတိုက်ရဘဲသင်္ဘော
ပေါ်တနှစ်မပြည့်အောင်နေရတဲ့သူတွေကိုတောင် အပန်းဖြေခရီးလွှတ်သေးတာ တချို့သုံးလေး
နှစ်စစ်တိုက်‌နေရတဲ့သူတွေကိုရော အပန်းဖြေခရီးမလွှတ်သင့်ဘူးလားစဉ်းစားနေတာ"

"လွှတ်နေတာမတွေ့ဘူးလား လွှတ်တာမှသင်္ဘောတစီးမဟုတ်ဘူးအများကြီး မတွေ့ဘူးလား"

ကျွန်ုပ်လည်းဦးညိုမောင်အား ဘာတွေမေးမှန်း မသိဘဲအမြင်ကပ်လာသဖြင့် အရွဲ့တိုက်ပြော
လိုက်မှသာ လက်ဘက်ရည်ဆိုင်ထဲမှ ခပ်သုတ်သုတ်ကလေးထွက်ခွာသွားချေတော့သည်
တမုံ့။

#လင်ကွန်းသင်္ဘောစီးကြမလား #အာဖျံကွီး #သရော်စာ

#ရန်ကုန် #ပဲခူး #ဧရာဝတီ #မြစ်ဝကျွန်းပေါ်

“ရှောင်တခင် အဖမ်းခံရသူ တွေထဲမှာ ဧည့်စာရင်း ရက်ကျော်လို့ဆိုပြီး ဖမ်းခေါ်ခံရတာ ၂၅ ဦး ၊ လမ်းမှာသွားလာနေတုန်း တားပြီး ဖုန်း...
06/09/2026

“ရှောင်တခင် အဖမ်းခံရသူ တွေထဲမှာ ဧည့်စာရင်း ရက်ကျော်လို့ဆိုပြီး ဖမ်းခေါ်ခံရတာ ၂၅ ဦး ၊ လမ်းမှာသွားလာနေတုန်း တားပြီး ဖုန်းယူစစ်တာမျိုး လုပ်ပြီးအဖမ်းခံရတာ ၇ ဦးအထိ ရှိတယ်"

၆၊စက်တင်ဘာ

သြဂုတ်လ တလအတွင်းမှာတင် ပုံစံအမျိုးမျိုးနဲ့ မတရား ဖမ်းဆီးခံရသူဦးရေ ၉၈ ဦးအထိ ရှိခဲ့တယ်လို့ Rangoon Scout Network (RSN)က ထုတ်ပြန်ပါတယ်။ဒါဟာ ဇူလိုင်လအတွင်း ဖမ်းဆီးခံရတဲ့ လူဦးရေထက် ၈ ဦးပိုများခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။

“ရန်ကုန်မြို့က လူငယ်တွေအတွက် လုံခြုံမှု မရှိတဲ့ အနေအထား လျော့သွားတာ မရှိဘူးဆိုတာ အချက်အလက်တွေကနေ အထင်းသားမြင်ရတယ်" လို့ ရန်ကုန်မြို့ ပျောက်ကျားသပိတ် လှုပ်ရှားမှုတွေမှာ ပါဝင်ခဲ့သူ တဦးက ပြောပါတယ်။

မတရား ဖမ်းဆီးခံရတဲ့ ၉၈ ဦးမှာ ပြန်လွတ်သူ ၈ ဦးသာရှိပြီး ပြန်မလွတ်တော့တဲ့သူ ၅ ဦးနဲ့ နောက်ဆက်တွဲ အခြေအနေကို မသိရတော့သူ ၈၅ ဦးရှိတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
ဖမ်းဆီးခံရပုံနဲ့ ပတ်သက်လို့လည်း လိမ်လည်ခေါ်ဆောင် ဖမ်းဆီးခံရသူ ၃ ဦး၊ အကြောင်းရှာ ဖမ်းဆီးခံရသူ ၁၄ ဦး ၊ရှောင်တခင် စစ်ဆေးဖမ်းဆီးခံရသူ ၃၄ ဦးနဲ့ တွေ့ရာရမ်းသမ်း ဖမ်းဆီးခံရသူ ၄၇ ဦးဖြစ်တယ်လို့ RSN ရဲ့ ထုတ်ပြန်ချက်မှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။

“ရှောင်တခင် အဖမ်းခံရသူ တွေထဲမှာ ဧည့်စာရင်း ရက်ကျော်လို့ဆိုပြီး ဖမ်းခေါ်ခံရတာ ၂၅ ဦး ၊ လမ်းမှာသွားလာနေတုန်း တားပြီး ဖုန်းယူစစ်တာမျိုး လုပ်ပြီးအဖမ်းခံရတာ ၇ ဦးအထိ ရှိတယ်" လို့ RSN က တာဝန်ရှိသူက ရှင်းပြထားပါတယ်။

သတင်းအတိအကျနဲ့ အဖမ်းခံရသူ ၁၄ ဦး ရှိတဲ့ထဲမှာ PDF၊ ထောက်ပို့လုပ်လို့ဆိုတဲ့ စွပ်စွဲချက်နဲ့ အဖမ်းခံရသူ ၅ ဦးနဲ့ စစ်တပ်ကို ဝေဖန်လို့ဆိုတဲ့ အကြောင်းပြချက်နဲ့ အဖမ်းခံရသူ ၂ ဦး ပါဝင်တယ်လို့လည်း ဆိုပါတယ်။

#ရန်ကုန် #လူတရာ #မတရားဖမ်းဆီးခံရ

#ရန်ကုန် #ပဲခူး #ဧရာဝတီ #မြစ်ဝကျွန်းပေါ်

06/09/2026

ဖုန်းတလုံးရှိရုံနဲ့ ပိုက်ဆံရမယ်ဆိုတဲ့ မက်လုံးနဲ့ ဆွဲဆောင်တဲ့ အိမ်ထောင်ရှင်မတွေကို ပစ်မှတ်ထားတဲ့ အွန်လိုင်း ငွေကြေးလိမ်လည်မှုတွေ

(Fact-check _DNA)

ဒီလပိုင်းမှာ လူမှုမီဒီယာတွေမှာ အင်တာနက်သုံးတတ်ရုံနဲ့ လူတိုင်း အိမ်မှာနေရင်း ဖုန်းတလုံးရှိတာနဲ့ ပိုက်ဆံအလွယ်တကူရှာနိုင်မယ် ဆိုတယ် ကြော်ငြာတွေ၊ ပို့စ်တွေ၊ ခပ်စိပ်စိပ်တွေ့လာရပါတယ်။

ဒီလိုကြော်ငြာအများစုဟာ အိမ်ထောင်ထိန်းရင်း အပိုဝင်ငွေရှာချင်တဲ့ အိမ်ထောင်ရှင်အမျိုးသမီးတွေကို အဓိက ပစ်မှတ်ထား ပြီး ငွေကြေးလိမ်လည် ဖို့ကြိုးစားနေတာဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကြောင့် ဒီလိုလိမ်လည်မှုတွေမှာ သုံးလေ့ရှိတဲ့ နည်းလမ်းတွေ၊ အဆင့်ဆင့် လိမ်လည်ပုံတွေနဲ့ ကာကွယ်ရမယ့် အချက်တွေကို MFCN အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်တဲ့ DNA Fact Check ကနေ အချက်အလက်စ်ဆေးပြီး ဖော်ပြပေးသွားပါမယ်။

လူမှုကွန်ရက် ပလက်ဖောင်းတွေကတဆင့် အသွင်ပြောင်း လိမ်လည်လာပုံ

ခုနောက်ပိုင်းမှာ တယ်လီဂရန်နဲ့ ဗိုက်ဗာ (viber)တို့လို မက်ဆေ့ဂျ်အက်ပ်တွေကို သုံးပြီး ပုံစံမျိုးစုံနဲ့ လိမ်လည်မှုတွေ ပိုများလာပါတယ်။

"ခုတလော Telegram ချန်နယ်တွေမှာ မူမမှန်တဲ့ လင့်တွေကတဆင့် လောင်းကစား၊ ကျားဖြန့် ငွေလိမ်တာတွေအပြင် ငွေအတု ရောင်းတာတွေပါ ပါလာတာမျိုး ဂရုတွေကို အသွင်ပြောင်း လိမ်လာကြတယ်။ Viber မှာဆိုရင်လည်း ဖုန်းနံပါတ် အစိမ်းတွေ၊ နိုင်ငံခြား နံပါတ်တွေနဲ့ လင့်တွေ ဝင်လာပြီးတော့၊ သက်ကြီးရွယ်အိုတွေနဲ့ ကလေးပိုင်းတွေက မရှောင်နိုင်ဘဲ လိမ်ခံရတာ ပိုများတယ်" လို့ အပြင်မှာ စီးပွားရေးလုပ်ကိုင်နေတဲ့ အိမ်ထောင်ရှင်မ မသွယ်သွယ်က ထောက်ပြပြောဆိုပါတယ်။

ဒါ့အပြင် အိမ်ရှင်မတဦးဖြစ်တဲ့ မအိကလည်း "ဖုန်းအော်ပရေတာ ဌာနတွေကပါဆိုပြီး မသင်္ကာစရာ စာတွေ၊ ငွေထည့်ရင် ဘယ်လောက်ပြန်ရမယ်ဆိုတာတွေ ပို့လာတတ်တယ်။ ကိုယ်နဲ့ မသိတဲ့သူတွေဆီက စာဝင်လာရင် စာမပြန်ဘူး၊ ဝင်မကြည့်ဘဲ ဖျက်ပစ်လိုက်တယ်" လို့ သူကြုံတွေ့ရပုံကို ပြောပါတယ်။

လိမ်လည်သူတွေ သုံးလေ့ရှိတဲ့ အဆင့် (၄) ဆင့်

လိမ်လည်သူတွေဟာ ရုတ်တရက် ငွေတောင်းတာမျိုး မဟုတ်ဘဲ သားကောင်ဖြစ်သူ ရင်းနှီးယုံကြည်လာအောင် စနစ်တကျ အကွက်ဆင် ဆက်ဆံကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။

၁။ ယုံကြည်မှုနဲ့ ရင်းနှီးမှုကို စတင်တည်ဆောက်ခြင်း

ပထမဆုံးအနေနဲ့ လူမှုကွန်ရက် ဒါမှမဟုတ် မက်ဆေ့ဂျ်အက်ပ်တွေကနေတဆင့် မိတ်ဆွေဖွဲ့ ရင်းနှီးအောင် စကားပြောကြပါတယ်။ အချို့ဖြစ်စဉ်တွေမှာ ရိုးရိုးမိတ်ဆွေအဆင့်ကနေ နွေးထွေးစွာ စကားပြောရင်း လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အရိပ်အယောင်ပြတဲ့အထိ ဆက်ဆံရေးအဆင့်ကို အကဲခတ်ပြီး တဖြည်းဖြည်း တိုးမြှင့်လာတတ်ကြပါတယ်။ ဒီလို ရင်းနှီးမှုနဲ့ ယုံကြည်မှုကို အခြေခံပြီးမှ စိစစ်ထားခြင်းမရှိတဲ့ "အိမ်မှာနေရင်း အမြတ်အများကြီးရမယ့်" အွန်လိုင်း ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အခွင့်အလမ်းတွေကို စတင်မက်လုံးပေး စည်းရုံးတာ ဖြစ်ပါတယ်။

၂။ အသင်းဝင်ကြေး သို့မဟုတ် စနစ်သုံးစွဲခ တောင်းခံခြင်း

ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု မစတင်မီ သို့မဟုတ် အကျိုးအမြတ် ရရှိမည်ဟု မက်လုံးပေးကာ အသင်းဝင်ကြေး၊ နည်းပြခ သို့မဟုတ် စနစ်သုံးစွဲခ ဆိုတဲ့ အမည်တပ်ပြီး ငွေကြေး စတင်တောင်းခံပါတယ်။

၃။ ပလက်ဖောင်းအတု သုံးပြီး ငွေများစွာ တိုးနေသလို ပြသခြင်း

တရားဝင် မဟုတ်တဲ့ အပ်(app) အတုတွေ သို့မဟုတ် ဝက်ဘ်ဆိုက်အတုတွေပေါ်မှာ ငွေကြေး ထည့်ဝင်ခိုင်းပါတယ်။ အဲဒီ စနစ်အတုထဲမှာ မိမိ ထည့်ဝင်ထားတဲ့ ငွေကြေးနဲ့ အမြတ်ငွေတွေ တဟုန်ထိုး တိုးပွားနေတဲ့ ပုံစံမျိုး လိမ်လည်ဖန်တီး ပြသထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။

၄။ ပိုမိုနက်ရှိုင်းစွာ လိမ်လည်ခြင်း (ငွေထုတ်မရအောင် ပြုလုပ်ပြီး ထပ်မံ ငွေတောင်းခြင်း)

အစပိုင်းမှာ ယုံကြည်မှု ပိုရသွားအောင်လို့ အမြတ်ငွေ အနည်းငယ်ကို တကြိမ်၊ နှစ်ကြိမ် အမှန်တကယ် ထုတ်ယူခွင့် ပေးလေ့ရှိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ နောက်ပိုင်းမှာ ငွေအများကြီး ရင်းနှီးလိုက်တဲ့အခါ ငွေထုတ်ယူလို့ မရတော့အောင် ပြုလုပ်လိုက်ပါတယ်။ အဲဒီနောက် အကောင့်ကို ပိတ်ဆို့လိုက်တာ သို့မဟုတ် မိမိငွေ ပြန်ထုတ်ချင်ရင် "အတည်ပြုကြေး"၊ "ဝန်ဆောင်ခ" သို့မဟုတ် "အခွန်" အမည်မျိုးစုံ တပ်ပြီး ငွေတွေကို ထပ်မံ လွှဲခိုင်းကာ အကွက်ကျကျ လိမ်လည်သွားကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ထိုင်ဝမ်လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဌာနက ငွေကြေးလိမ်လည်ခြင်းနဲ့ပတ်သက်ပြီး မြန်မာလို ထုတ်ပြန်ပေးထားတဲ့သတိပေးချက် - https://bit.ly/4pCXr7y

ဒီလို လိမ်လည်မှုတွေကနေ ဘယ်လို ကာကွယ်မလဲ

အတည်မပြုနိုင်တဲ့ ခြင်းမရှိတဲ့၊ သေချာ စိစစ်ထားခြင်း မရှိတဲ့ အွန်လိုင်း ပလက်ဖောင်းတွေ၊ အက်ပ်တွေကနေတဆင့် ငွေကြေး ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု လုံးဝ မပြုလုပ်ပါနဲ့။

ရင်းနှီးမြှုပ်နှံထားတဲ့ ငွေ ဒါမှမဟုတ် ရရှိထားတဲ့ အမြတ်ငွေတွေကို ပြန်လည်ထုတ်ယူဖို့အတွက် အတည်ပြုကြေး ဒါမှမဟုတ် ဝန်ဆောင်ခ ဆိုပြီး ငွေထပ်လွှဲခိုင်းရင် ဒါဟာ ၁၀၀% လိမ်လည်မှု ဖြစ်ပါတယ်။

အလုပ်လုပ်စရာ မလိုဘဲ ဒါမှမဟုတ် ပင်ပန်းမှု မရှိဘဲ ဖုန်းတလုံးနဲ့ အမြတ်အများကြီး ရမယ်ဆိုတဲ့ ကြော်ငြာမျိုးတွေ၊ အလွယ်ရမယ့် မက်လုံးတွေကို အလွယ်တကူ မယုံကြည်ပါနဲ့။

"အွန်လိုင်းငွေလိမ်သူတွေက အဓိက အိမ်ထဲမှာပဲနေတဲ့ အိမ်ရှင်မတွေကို ပစ်မှတ်ထားပြီး အလကားနေရင်း ပိုက်ဆံရမယ့် နည်းနဲ့ ဆွယ်ကြတာ။ အိမ်ရှင်မတွေအနေနဲ့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံချင်တယ်ဆိုရင် ကိုယ်လက်လှမ်းမီပြီး ယုံကြည်ရတဲ့သူတွေနဲ့ပဲ လုပ်တာမျိုး ဒါမှမဟုတ် အပြင်မှာ ပိုက်ဆံကို ရင်းနှီးပြီး ဈေးရောင်းတာမျိုးပဲ လုပ်စေချင်တယ်" လို့ အိမ်ထောင်ရှင်မ မခခ က အကြံပြုထားပါတယ်။

အိမ်ရှင်မတွေကို ပစ်မှတ်ထားပြီး ငွေကြးလိမ်လည်နေကြတာနဲ့ပတ်သက်ပြီး သတင်းမီဒီယာတွေနဲ့ ဘဏ်တွေကနေလည်း သတိပေးချက်တွေလည်း ထုတ်ပြန်ထားပါတယ်။

ဒီလို အွန်လိုင်း ငွေကြေးလိမ်လည်မှုတွေနဲ့ ပတ်သက်လို့ သတင်းမီဒီယာတခုဖြစ်တဲ့ Dawei Watch က "စစ်အာဏာသိမ်းမှု အကျိုးဆက် စစ်ရေးပဋိပက္ခတွေကြား တရားဥပဒေစိုးမိုးမှု မရှိတော့တာကို အခွင့်ကောင်းယူပြီး ငွေလိမ်သူတွေ ခေါင်းထောင်လာကြပါတယ်" ဆိုပြီး သတိပေး ဖော်ပြထားပါသေးတယ်။

Dawei Watch သတင်းဌာနကဖော်ပြထားတဲ့သတင်း - https://www.facebook.com/share/p/1DYEifyhu1/

ဒါ့အပြင် A Bank (A+ Wallet) ရဲ့ သတင်းထုတ်ပြန်ချက်မှာလည်း အခုလို ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အသွင်ဆောင်ပြီး ဖေ့ဘွက် ကနေ ဆက်သွယ်ကာ ကျပ်သိန်း (၉,၀၀၀) ကျော်အထိ လိမ်လည်ခံခဲ့ရတဲ့ လက်တွေ့ဖြစ်စဉ်တခုကို ထောက်ပြထားပြီး မိမိငွေ ပြန်ထုတ်ယူဖို့အတွက် အခွန်​ ဒါမှမဟုတ် ဝန်ဆောင်ခဆိုတဲ့ အမည်တပ်ပြီး ငွေထပ်မံတောင်းခံတာမျိုးတွေ့ရင် ၁၀၀% လိမ်လည်မှု ဖြစ်တာမို့ လုံးဝ မလွှဲပြောင်းပေးကြဖို့ သတိပေးထားတပါတယ်။
A+ Wallet ကနေဖော်ပြထားတဲ့ သတိပေးချက် - https://bit.ly/4b5Wcrt

အလားတူ CB Bank ကလည်း ဘဏ်ဝန်ထမ်းယောင်ဆောင်ပြီး SMS၊ Email နဲ့ Call Center နံပါတ်အတုတွေကနေတဆင့် လျှို့ဝှက်နံပါတ်တွေ၊ OTP နဲ့ ကတ်အချက်အလက်တွေကို တောင်းယူကာ အကောင့်ထဲက ငွေတွေကို ခိုးယူလိမ်လည်နေတာတွေ ရှိတာကြောင့် မည်သည့်ဘဏ်ဝန်ထမ်းကိုမျှ လျှို့ဝှက်အချက်အလက်တွေ ပေးမသိဖို့အသိပေးထားပါသေးတယ်။

[CB Bank ကနေ ဖော်ပြထားတဲ့ သတိပေးချက် - https://www.cbbank.com.mm/en/news/8902

လက်ရှိမှာလည်း အွန်လိုင်း ငွေလည်မှုတွေ တဟုန်ထိုး များပြားလာတာကြောင့် အွန်လိုင်း ငွေလိမ်လုပ်ငန်း တိုက်ဖျက်ရေး ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်းဖို့ ပြင်ဆင်နေတဲ့အကြောင်း BBC Burmese ကလည်း သတင်းရုပ်သံဖော်ပြရေးသားထားပါသေးတယ်။
BBC - Burmese က ဖော်ပြထားတဲ့ သတင်းရုပ်သံ - https://www.bbc.com/burmese/articles/cqjpey4vvk0o

ဒါကြောင့် အွန်လိုင်းကနေ ငွေကြေး စုဆောင်း/ရင်းနှီးမြှုပ်နှံတော့မယ်ဆိုရင် ဘာမဆို မပြုလုပ်မီ ပတ်ဝန်းကျင်နဲ့ သေချာ တိုင်ပင်စိစစ်ပြီးမှ ဆောင်ရွက်ကြဖို့ တိုက်တွန်းချင်ပါတယ်။

ဒီကနေ့ခေတ်ဟာ လူမှုမီဒီယာခေတ်ဖြစ်တဲ့အတွက် အဲဒီလူမှုဒီယာတွေပေါ်မှာ အကြောင်းအရာ တခုခုကို ပုံဖျက်ဖို့၊ ဝါဒဖြန့်ဖို့၊ ကိုယ်ကျိုးရှာဖို့ ရည်ရွယ်ပြီး သတင်းအတု၊ သတင်းအမှားတွေကို ရည်ရွယ် ချက်ရှိရှိ ဖြန့်ဝေနေကြတာကြောင့် အလွယ်တကူ မယုံကြည်ဖို့၊ ပြန်ပြီး မမျှဝေကြဖို့ အကြံပြုလိုပါတယ်။

စာဖတ်သူတွေအနေနဲ့ သတင်းတု/သတင်းမှား ဖြစ်တယ်လို့ သံသယရှိရင်ပဲဖြစ်ဖြစ်၊ မှန်ကန်တဲ့သတင်း ဟုတ်၊ မဟုတ်အတည်ပြု မေးမြန်းလိုရင်ပဲဖြစ်ဖြစ်၊ Fact Checking ပြုလုပ်ပေးတဲ့ သတင်းဌာန/အဖွဲ့ အစည်းတွေရဲ့ Chat Box ကနေ သွားရောက်မေးမြန်းကြဖို့ တိုက်တွန်းလိုပါတယ်။

Myanmar Fact-checking Network အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်တဲ့ DNA Fact Check အဖွဲ့ကိုလည်း page ကနေဆက်သွယ်မေးမြန်းနိုင်သလို ဒီနေရာ ([email protected])ကနေ လည်း ဆက်သွယ်မေးမြန်းပြီး အချက်အလက်စစ်ဆေးပေးဖို့ တောင်းဆိုနိုင်ပါတယ်။

Myanmar Fact-checking Network အဖွဲ့ဝင်တွေ အချက်အလက်စစ်ဆေးထားတဲ့ သတင်းတွေကို ဒီနေရာမှာ ဝင်ရောက်ဖတ်ရှုနိုင်ပါတယ်။

Myanmar Fact-checking Network အဖွဲ့ဝင်တွေ အချက်အလက်စစ်ဆေးထားတဲ့ သတင်းတွေကို ဒီနေရာမှာ ဝင်ရောက်ဖတ်ရှုနိုင်ပါတယ်။

Web – https://myanmarfactcheckingnetwork.org/
Fb – https://www.facebook.com/myanmarfactcheckingnetwork

#သတင်းတု_သတင်းမှား #အချက်အလက်စိစစ်ချက်

Address

Pathein
10011

Website

Alerts

Be the first to know and let us send you an email when Delta News Agency posts news and promotions. Your email address will not be used for any other purpose, and you can unsubscribe at any time.

Contact The Business

Send a message to Delta News Agency:

Shortcuts

Share

Category