29/10/2025
ከጥሩ አመራር ወደ ታላቅ አመራር የሚደረግ ጉዞ
“ከጥሩ አመራር ወደ ታላቅ አመራር” የሚደረገው ሽግግር ማንኛውም ግለሰብ፣ ቡድን ወይም አገር ሊያደርገው ከሚችለው እጅግ ኃይለኛ የለውጥ ጉዞዎች አንዱ ነው። ይህ ሽግግር ትኩረትን ከጊዜያዊ ብቃትና ውጤቶች ወደ ዘላቂ ተጽዕኖና ቅርስ የመቀየር ሂደት ነው።
ጥሩ አመራር ውጤቶችን ያስገኛል፣ ነገር ግን ታላቅ አመራር ደግሞ ዘላቂ ተጽዕኖ ይፈጥራል። በሁለቱ መካከል ያለው ልዩነት በዋና ዋናዎቹ ገጽታዎች ላይ በሚደረገው ትኩረት ይገለጻል፦
• ትኩረት፡ ጥሩ አመራር ብቃትና አፈጻጸም ላይ ሲያተኩር፣ ታላቅ አመራር ደግሞ ለውጥና አሻራ ማስቀመጥ ላይ ያነጣጥራል።
• ማነሳሳት፡ ጥሩ መሪ በራሱ ማሸነፍ ሲነሳሳ፣ ታላቅ መሪ ደግሞ ሌሎች እንዲያሸንፉ ማስቻል ላይ ያተኩራል።
• የጊዜ አድማስ፡ ጥሩ አመራር በአጭር ጊዜ ግቦች ላይ ሲያተኩር፣ ታላቅ አመራር ግን የረጅም ጊዜ ተጽዕኖን ያስባል።
• የስኬት ትርጉም፡ ጥሩ አመራር ስኬትን እንደ ድል ሲመለከት፣ ታላቅ አመራር ግን ስኬትን እንደ መገንባት/ማሳደግ ይቆጥራል።
• ተከታዮች፡ ጥሩ መሪ በአመራር እና በስርዐቱ ላይ ጥገኛ የሆኑ ተከታዮችን ሲፈጥር፣ ታላቅ መሪ ደግሞ ስልጣን የተሰጣቸው ተከታዮችን ያበዛል።
• ባህል፡ ጥሩ አመራር ታዛዥነትን ሲያበረታታ፣ ታላቅ አመራር ደግሞ ቁርጠኝነት ያለበትን ባህል ይፈጥራል።
• ግንኙነት፡ ጥሩ አመራር መመሪያ የሚሰጥ (የማዘዝ) ግንኙነት ሲኖረው፣ ታላቅ አመራር የሚያገናኝ ግንኙነት ይመሰርታል።
• ራዕይ፡ ጥሩ አመራር ግልጽ ራዕይ ሲኖረው፣ ታላቅ አመራር ግን የሚተላለፍ ራዕይ ይፈጥራል።
• አመለካከት፡ ጥሩ መሪ "እኔና ውጤቶቼ" በሚል አስተሳሰብ ሲመራ፣ ታላቅ መሪ ደግሞ "እኛና ወደፊታችን" የሚለውን መርህ ይከተላል።
ከጥሩ ወደ ታላቅ የሚደረገው ጉዞ የመሪነትን መሠረታዊ ትኩረትና ፍልስፍና ይለውጣል።
1. ከቦታ ወደ ዓላማ: ጥሩ መሪ በማዕረግ ይመራል። ታላቅ መሪ ግን እምነትና መሠረታዊ እሴቶች ላይ ተመስርቶ ይመራል። “ልዩነት ለመፍጠር ቦታ አያስፈልግም።” — ጆን ሲ. ማክስዌል
2. ከግብ ወደ እድገት: ጥሩ አመራር በዒላማዎች ላይ ያተኩራል። ታላቅ አመራር ግን በቀጣይነት ባለው ትምህርት እና አቅም ግንባታ ላይ ያተኩራል። ግቦች የዛሬን ስኬት ሲለኩ፣ እድገት የነገን ስኬት ያረጋግጣል።
3. ከሥልጣን ወደ ማብቃት: ጥሩ መሪ ሥልጣንን ይጠቀማል። ታላቅ መሪ ግን ሥልጣንን ያስተላልፋል፤ ተከታዮችን ከመሰብሰብ ይልቅ መሪዎችን ያበዛል።
4. ከሥራ አስተዳደር ወደ ትርጉም: ጥሩ አመራር ተግባራትን ያዛል። ታላቅ አመራር ግን ዓላማን ያነቃቃል። ትኩረት ከነገሮችን ከማስተዳደር ወደ ነገሮችን መለወጥ ያድጋል።
5. ከተወዳጅነት ወደ ታማኝነት: ጥሩ መሪ ይወደድ ዘንድ ይፈልጋል። ታላቅ መሪ ግን እንዲታመን ይፈልጋል።
6. ከቁጥጥር ወደ እምነት: ጥሩ መሪ እያንዳንዱን እንቅስቃሴ ይቆጣጠራል። ታላቅ መሪ ግን በራሳቸው በጥበብ የሚንቀሳቀሱ ሥርዓቶችንና ሰዎችን ይገነባል።
7. ከጥገና ወደ ፈጠራ: ጥሩ አመራር አሁን ያለውን ይጠብቃል። ታላቅ አመራር ግን ወደፊቱን ይገነባል።
ታላቅ አመራርን ወደ ሕይወት የሚያመጡ ኃይሎች የሚከተሉት ናቸው፦
• የራዕይ ኃይል (Visionary Power): ይህ ማለት ሌሎች ገና ያላዩትን ማየት ማለት ነው። ለምሳሌ፣ ማንዴላ የተዋሐደች ደቡብ አፍሪካን ማሰብ መቻላቸው።
• ሥነ ምግባራዊ ኃይል (Moral Power): ዋጋ ቢያስከፍልም ትክክለኛውን ነገር ማድረግ ነው። ለምሳሌ፣ ጃሲንዳ አርደርን በእሴቶች ላይ እስከጥግ የተመሰረተ መሪነት ማሳየቷ።
• የለውጥ ኃይል (Transformational Power): ቀውስን ወደ ማነቃቂያ መቀየር ነው። ለምሳሌ፣ ሊ ኩዋን ዩ ሲንጋፖርን መለወጡ።
• አብዢ ኃይል (Multiplication Power): ሌሎች ታላላቅ መሪዎችን መፍጠር ነው። ለምሳሌ፣ እንደ ጋንዲ፣ ማንዴላ — ቅርስ እና አሻራ በተከታዮች እና በተማሪዎች በኩል መተው።
ታላቅ ለመሆን የሚፈልግ ማንኛውም መሪ ሊያልፍባቸው የሚገቡ ወሳኝ ፈተናዎች አሉ። እነዚህ ፈተናዎች የመሪውን እውነተኛ ማንነት እና የረጅም ጊዜ እምቅ ችሎታ ይፈትሻሉ፤ ይህም የሚጀምረው በቀውስ ፈተና ነው—ሌሎች በሚያስፈራሩበት ጊዜ በግፊት ውስጥ የመረጋጋትና የመወሰን ችሎታን ይለካል። በመቀጠል የቅርስ ፈተና ይመጣል፤ ይህም ተጽዕኖህ ከአንተ በኋላ እንደሚቀጥል ማረጋገጥን ይጠይቃል። ሌላው ወሳኝ ፈተና ደግሞ የባህሪ ፈተና ነው፤ የግል እሴቶችህ ከሚገጥሙህ እንቅፋቶች እንደሚበልጡ መፈተን ማለት ነው። በተጨማሪም፣ የማብዛት ፈተና ከአንተ የበለጠ የሚሆኑ መሪዎችን እያሳደግህ እንደሆነ ይጠይቃል፤ በመጨረሻም የተዛማጅነት ፈተና ደግሞ መሠረታዊ እሴቶችን ሳይቀይር ከጊዜ ጋር የመሻሻልን ብቃት ይፈትሻል።
የመሪነት እድገት በአምስት ደረጃዎች ይከናወናል፦ ከጥሩ (ብቃት፣ ቁጥጥርና ወጥነት) ተነስቶ ወደ ታላቅ (በባህሪ፣ በድፍረትና በፈጠራ የሚገለጽ) ያድጋል። ከዚያም ወደ ጠቀሜታ (በአገልግሎት፣ በተተኪነትና በአስተዳደር ላይ የሚያተኩር) ከፍ ይላል፤ በመቀጠልም ዘላቂ ደረጃ ላይ ይደርሳል (ሥርዓቶች፣ ባህልና እሴቶች ተቋማዊ ሲሆኑ)፤ በመጨረሻም አሻራ ይሆናል (ባለብዙ ትውልድ ተጽዕኖ ያለውና ጊዜ የማይሽረው)። የሽግግር ታሪኮች ይህንኑ ያረጋግጣሉ፤ ኔልሰን ማንዴላ ስኬቱን ከግል ድል ወደ ሃገራዊ ፈውስ አሸጋግሯል፤ ጃፓንም ከጦርነት በኋላ ወደ ፈጠራ ኃይልነት ተለውጣለች።
ታላቅ አመራር የሚጀምረው ከውስጥ ነው። “አንድ መሪ ሰዎችን ወደ ታላቅነት ከመውሰዱ በፊት፣ በራሱ ውስጥ ወደዚያ መሄድ አለበት።” ይህ የውስጥ ጉዞ ለውጦችን ይጠይቃል፦ ከችሎታ ወደ እምነትና ቁርጠኝነት መሸጋገር፣ ከምኞት ወደ ተልዕኮ ማደግ፣ ከግል ስኬት ወደ ጠቀሜታ ማደግ፣ እንዲሁም ከማጣት ፍርሃት ይልቅ በመስጠት ደስታ መመራት። ጥሩን ወደ ታላቅ የሚቀይሩ ልምዶች የሚመነጩት በየዕለቱ ራስን ከመጠየቅ ነው፦ እየተማርኩ ነው ወይስ እንዲሁ እየሄድሁ? ሆን ብዬ ሌሎችን እያሳደግሁ ነውን? ምን እያመለጠኝ ነው? በእኔ ምክንያት የማን ሕይወት ተሻሽሏል?
በሀገራዊ ደረጃ፣ ጥሩ አመራር ሥርዓቶችን ሲገነባ፣ ታላቅ አመራር ግን ሥልጣኔዎችን ይገነባል። ጥሩ መንግሥታት ሀብቶችን ያስተዳድራሉ፤ ታላላቅ መንግሥታት ግን አቅምን ያባዛሉ። ጥሩ አገሮች ታሪክን ይጠብቃሉ፤ ታላላቅ አገሮች ግን ታሪክን ይሰራሉ።
“ጥሩ መሪዎች ተከታዮችን ይፈጥራሉ። ታላላቅ መሪዎች ሌሎች መሪዎችን ይፈጥራሉ።” — ቶም ፒተርስ
“ጥሩ የታላቅነት ጠላት ነው።” — ጂም ኮሊንስ
“መሪ መንገዱን የሚያውቅ፣ የሚሄድ እና የሚያሳይ ነው።” — ጆን ሲ. ማክስዌል
“የመሪነት ተግባር ተጨማሪ ተከታዮችን ሳይሆን ተጨማሪ መሪዎችን ማፍራት ነው።” — ራልፍ ናደር
ለራስህ የምታደርገው ከአንተ ጋር ይሞታል፤ ለሌሎች የምታደርገው ደግሞ ለዘላለም ይኖራል።
ምንጭ:ፃዲቅ አብራሃ
